Kvikmyndir
Sýndar í MÍR, Hverfisgötu 105,
sept - okt 2010.
65 ár frá stríðslokum
Í vor sem leið var þess víða minnst
að 65 ár voru í sumar liðin frá lokum
síðari heimsstyrjaldarinnar, mesta og mannskæðasta
hildarleiks sögunnar. Þá unnu bandamenn mikilvægan
sigur á herjum fasistaríkjanna og í þeim
sigri var hlutur Rússa og annarra þjóða
þáverandi Sovétríkja mestur. En sigurinn
var þeim dýrkeyptur, því að talið
er að 27 milljónir sovétmanna hafa týnt
lífi af völdum styrjaldarátakanna, þar
af féllu 8 milljónir sovéskra hermanna á
vígvöllunum 1941-1945, en tugir milljóna hermanna
og almennra borgara hlutu örkuml eða slösuðust
alvarlega í stríðinu; og tölu verður
ekki komið á þá sem misstu aleiguna og
sáu heimili sín jöfnuð við jörðu.
Engan þarf því að undra að þessar
stórfelldu fórnir sem færðar voru fyrir
sigrinum skuli greyptar djúpt í þjóðarvitund
Rússa og annarra fyrrum sovétborgara, enda tala
þeir jafnan um "Föðurlandsstyrjöldina
miklu", þegar hluttaka Sovétríkjanna
í seinna heimsstríðinu ber á góma.
Félagið MÍR
hefur oft minnst sigursins mikla 1945, ma. með sýningum
kvikmynda sem tengjast með einum eða öðrum hætti
stríðsátökum á austurvígstöðvunum.
Í maí sl. sýndi MÍR fjórar
kvikmyndir af þessum toga, þar af tvær sem ekki
hafa áður verið sýndar hér. Nú
í september sýnir félagið svo syrpu 5
kvikmynda sem bera samheitið "Frelsunin" og rekja
atburði í stríðinu eftir straumhvörfin
sem urðu við ósigur herja Þjóðverja
og fylgiríkja þeirra við Stalíngrad snemma
árs 1943. Hver og ein myndanna fimm ber sitt eigið
heiti og fjallar um ákveðið tímaskeið
í sókn Rauða hersins vestur á bóginn,
allt frá orrustunni miklu sem kennd er við borgina
Kúrsk, þar til lokasigur er unninn á fasistum
við hertöku Berlínar í maí 1945.
Engin þessara kvikmynda hefur áður verið
sýnd í MÍR.
Myndasyrpan "Frelsunin"
(Osvobozhdenie) var gerð árin 1969-1972 í kvikmyndaveri
Mosfilm í samvinnu við breska, þýska,
júgóslavneska, ungverska, ítalska, rúmenska,
franska og pólska kvikmyndagerðarmenn og leikara. Aðalleikstjóri
var Júríj Ozerov (1921-2001), en höfundar tökurits,
auk leikstjórans, rithöfundarnir Júríj
Bondarév og Oskar Kúrganov. Stjórnandi kvikmyndatöku
Igor Slabnevitsj. Tónlist eftir Júríj Levitín.
Í helstu hlutverkum: Mikhaíl Úljanov (Zhúkov
marskálkur), Vasilíj Shúkshin, Nikolaj Oljalín,
Larisa Golúbkína, Mikhaíl Nozhkin og Sergej
Nikoneko.
