Rakni og Þögn

 

 

 

Vetrarmorgunn, enn er dimmt.

Það er kveikt á flúorrperum í skólastofunni, en enginn er mættur því klukkan er ekki oðrin.

 

Tveir strákar skjótast inn í skólastofuna á undan öðrum;
þeir eru spottskir á svipinn og líta flóttalega í kringum sig.

Þeir slökkva ljósin, taka upp vasaljós, setja stól uppá borð, teygja sig í eina peruna, ná henni úr, setja blautan pappír við annan endann og láta hana í aftur, og þannig koll af kolli.  Fara svo út í snatri í skjóli myrkurs.

Þeir líta hvor á annan, og glott er í augum þeirra.

 

Hringt er inn.

Krakkarnir, syfjaðir og latir, tínast inn í skólastofuna. Þeirra á meðal eru Rakni og Þögn, systkin sem eru saman í bekk í þessum heimavistarskóla. 

 

Í dag er föstudagur, og flestir krakkanna fara heim um helgar.

 

Sá fyrsti sem kemur inn í stofuna kveikir auðvitað ljósin.

Strákarnir tveir sem hrekkinn undirbjuggu, koma inn í stofuna einsog hinir, mjög sakleysislegir á svipinn.

 

Kennarinn kemur og byrjar að kenna

Hann talar, en ekki er víst að allir séu að fylgjast með.

Sumir krakkanna pískra saman, sumir glápa syfjulega útí loftið.

Fyrsti tíminn er oft svona. Engin einbeiting. Kennarinn einsog grammófónn.

 

Ein peran í loftinu byrjar að blikka.  Strákarnir tveir þykjast enga athygli veita því.

Önnur pera byrjar að blikka.  Einn krakkinn lítur aðeins upp.

Það slokknar á einni perunni.

Ekkert virðist óeðlilegt við að ein pera gefist upp, en að fleiri og fleiri fari að blikka, fleiri og fleiri bili alveg, er ekki eðlilegt.

Já, vægast sagt ekki eðlilegt.

Svona gengur þetta, koll af kolli, þar til almyrkt er í stofunni.
Kennarinn reynir að slökkva og kveikja en það virkar ekki.

Kennarinn fer fram, og er tortrygginn á svip.

Hann lét skólastjórann vita,

kemur með kerti og setur á kennaraborðið til þess að geta haldið áfram að kenna.

 

 

Ámundi skólaafi röltir inn í stofuna, hummar og lítur upp í loft á perurnar  --  sem ekki kviknar á.

 

-Getur þú lagað þetta fyrir okkur, Ámundi? spyr kennarinn.

 

-Humm, jamm og já, tautar Ámundi skólaafi.  -Það er nú eitthvað dularfullt við þetta.

 

Strákarnir tveir líta hver á annan án þess að mikið beri á og berjast við hláturinn.

 

Rakni hnerrar.

 

-Guð hjálpi þér, góurinn, segir afi.

 

Afi, Ámundi skólaafi, fer að gera við skápræfil í kennslustofunni.
Kennarinn spyr hvor það megi ekki bíða, það þurfi að ganga fyrir að gera við perurnar.

 

Afi smíðar hljóðlega til að byrja með, dittar að skáphróinu, og muldrar áhugalaus:

-Já. Það er eitthvað að gerast með þessar perur. Er ekki bara betra að hafa gamaldags glóperur. Þetta nýmóðins dótarí er ekkert endilega betra.

 

Afi hummar og tautar,

fer jafnvel að yfirgnæfa kennarnn með smíðum sínum.

En reynir ekkert að gera við perurnar.

 

Kennarinn er orðinn óþolinmóður:  -Ámundi, geturðu gert við þennan skáp síðar?

Það er best að fleyja þessum skápgarmi og kaupa almennilega hirzlu.

Kennarinn fer fram og nær í skólastjórann.

Það þarf að setja nýjar perur í.  Annars er ekki hægt að kenna.

 

Rakni hnerrar og sýgur upp í nefið, orðinn rauður og bólginn í framan.

 

Afi segir:  -Guð hjálpi þér, góurinn.

 

Rakni hnerrar

 

Afi segir:  -Guð hjálpi þér, góurinn.

 

Kennarinn er að verða svolítið uppstökkur:  -Rakni, geturðu ekki hætt þessum hnerrum!

 

Rakni:  -Ég er með ofnæmi fyrir köttum.

 

Kennarinn:  -Hér er enginn köttur, Rakni.

 

Afi muldrar:  -Maður er nú orðinn svo gamall að það vill enginn hafa mann lengur. Ég verð víst bráðum að fara að hætta að vera skóla-afi.  Ég kann ekki að gera við svona nýmóðins perur. 
Það er öllu fleygt nú orðið og engin þörf fyrir skóla-afa.  Ætli maður fari ekki að detta uppfyrir fyrir fullt og allt.

 

Krakkarnir greinilega hlusta meira á tautið í afa en á kennarann:  -Nei, afi!   Ekki fara!  Við viljum hafa þig, --  alltaf.

 

Rakni hnerrar.
Kettlingur heyrist mjálma.

-Guð hjálpi þér, góurinn, segir afi.

 

Kennarinn:  -Hættið þessu.

 

Rakni hnerrar. 

Kettlingur heyrist mjálma.

Afi segir: -Guð hjálpi þér, góurinn.

 

Rakni hnerrar.

Kennarinn strunsar til Rakna,

Kennarinn tekur í handlegg Rakna, sem hnerrar enn einu sinni, lætur hann standa upp.  En um leið rekur kennarinn augun í að stelpa er með eitthvað kvikt í laumi!!!

Kettlingurinn mjálmar.  

Rakni hnerrar.

Stelpan hvíslar: -Fyrirgefðu.

Afi segin enn einu sinni:  -Guð hjálpi þér, góurinn. Það vill víst enginn skítnýta gamlan smið lengur. Öllu fleygt nú til dags og keypt nýtt.

Kennarinn bendir á að bannað sé að vera með dýr í skólastofunni.

Svona lagað trufli kennsluna.  --   og þar fram eftir götunum, sem enginn raunar hlustar á.

Þetta er bara svo fyndið allt saman.

Það er enginn syfjaður lengur!!!

 

Loksins er hringt út.

 

Allir eru snöggir að spretta á fætur. Kennarinn fer með sitt dót og kertið.

Skólaafi tínir saman verkfærin sín.

 

Strákarnir tveir, sem sök eiga á uppistandinu, taka upp vasaljósið, setja stól uppá borð og ná pappírnum úr. Pappírinn leiddi meðan hann var blautur, þornaði í hitanum af perunni, og þá rofnaði. Það er ekkert að perunum.

 

Krökkunum er skemmt.

Uppátækið vel heppnað.

 

Annar strákurinn segir hlæjandi:  -Það kunna nú fleiri galdra en þú, afi.

Afi hummar:   -Ja, jamm og já.  Það fer nú eftir því hvað maður kallar galdra, börnin góð.

 

 

Rakni og Þögn verða ein eftir með afa í skólastofunni.

 

Þögn segir biðjandi: -Ekki hætta að vera skólaafi, afi. 

-Ertu í alvöru göldróttur, afi?

Rakni spyr:  -Geturðu í alvöru smíðað allt, hvað sem er?

 

-Við skulum nú prófa skápgarminn a tarna, segir afi.  -Það á hvort eð er að fara að fleygja honum á haugana.  Best að bambra honum út, bjarga honum, og sjá hvort hann er enn þeirrar náttúru að geta flogið. 

Þið mynduð nú kannski vera svo væn að bera hann með mér út og í hvarf frá skólanum og heimavistinni.

Ég vil nú síður að sjáist til mín þegar ég prófa hann.

Ég yrði nú fluttur gripaflutningum á elliheimilið sem elliært gamalmenni!

 

-Það er mús í skápnum, afi, segir Þögn.

Músin virðist ekkert hrædd, og afi veit vel að það er mús í skápnum. Það hefur alltaf verið mús í þessum skáp. Ég gef henni alltaf brauðskorpur og ost.

Að vísu þrífur ræstingakonan það oftast, og skammar krakkana fyrir að missa úr nestisboxinu í skápinn.

 

Þau bera skápinn út, fara með hann í hvarf.

Skólastjórinn sér útum gluggann að afi er loksins að farga þessu hrói.

Hann hringir í rafmagnsmann og smið, til að láta gera við perurnar og setja almennilega hirzlu í skólastofuna.

 

-Hér er góð laut, segir afi. -Svona nú, varlega, leggið hann varlega niður.

Afi er greinilega genginn í barndóm, og hlakkar til að prófa skápinn.

Hann fer inn í skápinn, og músin horfir á afa einsog ekkert sé sjálsagðara en að prófa skápinn og gá hvort hann er enn þeirrar náttúru sem var.

 

-Komið nú, hróin mín. segir afi.

 

Rakni og Þögn líta hvort á annað og stama útúr sér:  -Inn í skápinn???

Þau hugsa með sér en segja ekki:  -Erum við alveg dómgreindarlaus?

 

-Gæti verið að hann hlýði enn, garmurinn, tautar afi og lítur á músina.

 

Rakni og Þögn brosa að þessu asnalega tiltæki, setjast nú samt inn  --  svona fyrir afa  --  en virkar á þau sem algjört sprell.

Æfintýri um fljúgandi koffort eru ekki í alvöru.  Rakni og Þögn eru, að auki, löngu vaxin uppúr þykjustuleikjum.

 

Þau setjast nú samt inn í skápinn hjá afa.

Afi lokar skápnum og þylur dularfullri röddu: 

                        -Fljúgðu, fljúgðu, fagursmíð,

                        finndu, fyrir börnin blíð,

                        völlinn víða, er enginn veit,

                        þar sem tefla í túni, jólateit.

 

Rakni og Þögn brosa vorkunnlega að afa, og gera sér vel grein fyrir að þetta muni ekki virka.

 

Músin horfir á afa, spennt og full áhuga og eftirvæntingar.

 

Skápurinn fer að hristast.

 

Þögn spyr, og lítur á Rakna:  -Er jarðskjálfti?

 

Músin syngur: -Nei, nei.  Við erum brátt í buskanum, í buskanum, í buskanum.

 

Rakni og Þögn verða meira en hissa. Það er eiginlega ekki til orð yfir að svona mikið hissa.  Steinhissa er allt of veikt orð. 

 

-Er þetta í alvöru fljúgandi skápur, afi, eða er jarðskjálfti??

 

Músin: -Lítið ekki út einsog himinninn sé að hrynja o’ná stélin á ykkur.

Afi gefur mér alltaf hnasl á veturna, svo ég bý í skólanum á veturna en á Iðavöllum á sumrin.

 

Rakni og Þögn eru orðlaus. Hvað er eiginlega Iðavellir?

Afi brosir góðlátlega.

 

Músin segir: -Ertu nokkuð með ofnæmi fyrir músum, Rakni? Húsamúsum og hagamúsum? Það er ekki hægt að hoppa út núna.  Við erum komin á ferð.

 

Rakni stamar útúr sér: -Ha?  Ég? Nei. Líklega ekki.

 

Gott, segir músin. Hún feimna systir mín er nefnilega til í að syngja með mér.

Alltaf gaman að syngja á ferðalögum:
 

-Við erum litlar hagamýs,

kúrum saman þegar úti frýs,

á sumrin líður okkur betur

langt þá þar til kemur vetur.

 

Kónguló, hæ, kónguló,

vísaðu mér á berjamó,

ef ég finn krækiber að borða

et ég það án nokkurra orða.

 

Grútsyfjuð köngurváfa kemur í ljós í rykugum vef í einu horninu:  -Æ, greyin mín farið að sofa.  Öll ber löngu frosin.

Auk þess:   Mýs borða ekki, þær narta, eta, éta, stela mat, nenna ekki að vinna. Og farið ekki að þvæla um að gefa mér gullskó á alla mína fætur því ég vil ekki skó.  Myndi spóla og detta á rassinn.....

 

Allir horfa á kóngulóna sem er uppi í horni á skápnum. Hún er rosalega fúl.

Hún heldur áfram:  -Ég nenni ekki að hlusta á heimskulegar vísur.  Gullskó! Hvað haldið þið sossum að kónguló hafi við gullskó að gera? 

Greyin mín verið ekki að vekja mig þetta. Ég sef í allan vetur. Góða nótt og sofið rótt.

 

Músin dæsir:  -Afsakaðu, fröken köngurváfa. Fyrirgefðu, fröken fix.

Mig langaði bara svona allt í einu í bláber.  En hafa skal það sem hendi er næst og hugsa ekki um það sem ekki fæst.  Bara vera í góðu skapi.

Allt er svo yndislegt. Ég finn eitthvert góðgæti að eta í dag. Dagurinn í dag er í dag. Njótum hans. Dagurinn á morgun er ekki fyrr en á morgun. Hví gera sér rellu útaf honum.

 

-Jæja, segir afi.  -Þá er fara að lækka flugið.

Ég vona, skápur minn, að þú sért ekki búinn að gleyma hvernig á að lenda mjúklega?  Manstu:  mjúklega?

 

Þögn tekur um magann, því hana kitlar í magann.

-Ekki of hratt niður, góði besti skápur, segir Rakni og hlær.

Svolítill kvíði fyrir lendingunni gerir samt vart við sig. 

Afi að vísu sallarólegur.

 

Það varð allharkaleg lending. Hurðirnar opnast.

Rakni og Þögn velta út.

 

-Hvar í ósköpunum erum við, hugsa þau.

-Geinilega úti í móa, segir rödd sem kemur úr jörðinni undir fótum þeim.

Hver er að svara hugsunum þeirra?  Þau sögðu ekkert upphátt.

Hér er ekkert að sjá nema snjór, og svo himinninn. Rakni og Þögn líta í kringum sig.

Þau hafa lent á ávölum hóli, og sjá vítt og breitt í allar áttir.

 

Afi stígur út og fer að athuga hvort skápurinn hafi nokkuð laskast.

Þá fellur hann saman í spýtnahrúgu.

 

Afi stynur:  -Æ, æ.  Þar fór nú hið mesta rarítet í spón. 

Skyldi ég geta komið þér saman aftur, skápur minn.

 

Rakni og Þögn hugsa bæði það sama: -Hvernig komumst við til baka?

Þau líta hvort á annað, uggandi yfir framhaldi þessa asnalega ævintýris.

Hvað er afa tekst ekki að pússla spýtnadraslinu saman í náttúru gæddan skápinn á ný.

 

Afi fer að reyna að koma spýtnahrúgunni saman, og það tekur hug hans allan.

 

Köngurváfan trampar útúr spýtnahrúgunni, úrill og nöldrandi, tautar mikið og arkar áfram í snjónum. -Það væri nún nær að gefa manni kuldastígvél en gullskó.

Hún smokrar sér niður í snjóinn.  Undir snjónum finnur hún lyng og mosa, hjúfrar sig niður þar og sofnar á ný.

 

Mýsnar stynja: -Engin ber, ekkert ætilegt.

 

Hér er ekkert að sjá. Hvert sem litið er: ekki neitt nema snjór, sléttur, fjöll og himinn.

 

Rakni og Þögn líta aftur hvort á annað.

Þau hugsa bæði:  -Ja hérna!

 

Einhver svarar, einsog hann hafi heyrt hugsanir þeirra: -Ekkert „ja hérna” neitt, sko.

Þið ættuð frekar að biðjast afsökunar á að vekja mann með svona ógurlegri lendingu.

 

-Æ, fyrirgefðu, Óri minn, segir afi, og lætur þetta ekki trufla sig. -Þetta átti nú ekki að verða svona klaufalegt.

Geturðu nokkuð rétt mér hjálparhönd?

 

Syfjaðar hagamýs gægjast upp úr holum og fá glýgju í augun í snjóbirtunni.

-Hvaðan ber ykkur að?  Eruð þið húsamýs?

 

Hvaða skrímsli eru þetta nú?

-Ég heiti Rakni

-Ég heiti Þögn.

Ein hagamús spyr:  Til hvers?

 

-Til hvers hvað?, spyr Rakni.

-Til hvers heitið þið Rakni og Þögn?  Við heitum ekki neitt, við bara erum.

Er ykkur ekki kalt svona sköllóttum um allan kroppinn, og er ekki maus að vera að pakka sér svona inn í pjönkur?

 

Hagamýsnar syngja fyrir gestina, boðsflennurnar, þótt syfjaðar séu:

-Við erum litlar hagamýs

eigum enga matarflís

reynum bar’ að nag’ og naga,

hungrið það er mjög til baga.

 

Afi tekur upp nesti og gefur músunum, þeim til mikillar ánægju.

 

Þungt fótatak heyrist, jörðin hristist, fótatakið nálgast.

 

Mýsnar hætta að smjatta, hlusta og segja: -Skessan er að koma.

 

Heyrðu, afi, kanntu að láta litlu skrímslin, sem komu með þér, hverfa?

Það væri gaman fyrir þau að sjá fröken skessu.

 

Hún verður ekki nema tvær mínútur að komast hingað. Hún er þarna í fjallinu.

 

Skessan tautar fyrir munni sér:  -Hér finn ég mannþef.

Það eru þó ekki komnir krakkar á fjöll um þetta leyti árs?

 

Þögn og Rakni hörva tvö skref afturábak við tilhugsunina um að það sé til skessa í alvöru.  Allavega hristist jörðin undan fótataki all þungu.

Allt í einu lætur snjóhengja undan, og þau dúndra oní holu, lenda inni í hól Óra dvergs.  Hann stendur þarna yfir þeim með hendur á mjöðmum. Hóllinn hossast við fótatak skessunnar.

 

Afi kallar inn í hólinn til Óra:  -Óri minn, áttu ekki huliðshjálma til að bregað yfir ponna og ponsu úr mannabyggð.  Þau langar kannski til að sjá skessuna en eru smásmeyk.

 

Óri: -Óþarfi.  Þetta er bara móðir náttúra. Hún á þetta til.

Það er ekki til nein skessa.  Menn hafa bara verið að búa þetta til til að hræða krakka, svo þau séu ekki að þvælast upp í fjöllin.

 

Afi gægist niður í  hólinn ofanfrá,  innum gatið sem kom þegar Rakni og Þögn duttu inn:  -Óri minn, geturður ekki hjálpað mér að koma skápgarminum saman aftur?

 

Mýsnar fá hugmynd:  -Komum í hellin hennar Grýlu! 

Líklega á hún grjúpán sem við getum nartað í.  Grjúpán hangandi uppi í rjáfri, ha? 

Bjúgnakrækir bregður sér bæjarleið af og til og nær í svoleiðis góðgæti. Ég held að fólkið á bæjunum gefi jólasveinum matargjafir svona af og til.

 

-Eruð þið ekki til í, ponsi og ponta úr mannabyggð, að stinga okkur í vasana og ösla yfir snjóinn með okkur til Grýlu?  Þið hafið svoddan bífur miðað við litlu fæturna okkar, ha?

 

Rakni og Þögn eru ekki alveg að ná samhengi í atburðarásina.

 

Mús syngur hástöfum:

-Ef ég væri húsamús

hefði ég allt sem þarf til bús...

 

önnur mús bætir við:

-..... kötturinn færi að bölva og ragna

æti þig svo upp til agna.

 

Svo hlæja þær.  Já, betra að vera hagamús. Enginn köttur.

 

Mýsnar syngja í rímnastíl: 

-Þambara vambara þeysings sprettir

því eru hér svo margir kettir?

Agara gagara yndis grænum,

illt er að hafa þá marga á bænum.

--

Grýla heitir draumlynd mær

í dalakofa býr,

--- og hrærir skyr í risastórri steypuhræirvél.

 

Afi bendir eitthvað yfir snjóbreiðuna;  -Röltið þá yfir í hellinn hennar.  Það tekur tíma að koma skápgarminum saman á ný.

 

Rakni og Þögn, með mýsnar í vösunum, ösla snjóinn á leið í  hellinn hennar Grýlu.

Þau líta í kringum sig á leiðinni, ekkert nema snjóbreiða að sjá.  Mýsnar gægjast uppúr vösunum og vísa leiðina:   -Þarna, sko.  Sjáið þið ekki hellisopið þarna?

 

Loks koma þau að opi í snjónum.

-Eigum við....  eh....  eigum við að fara hér ofaní???

 

Mús:  -Hér!  Nú getum við gengið sjálfar.  Við ætlum nú ekki að heimsækja húsmóðurina í Gymisgörðum heldur grjúpánin hennar. 

 

Og við erum með algjört ofnæmi fyrir jólakettinum!!

 

Mýsnar stökkva inn í hellinn,

syngjandi:  -Kattarláfujafningur, hundsbelgjaglás, kattarláfujafningur, hundsbelgjaglás.

 

Rakni og Þögn standa ein eftir einsog illa gerðir hlutir og eru nú ekki alveg viss um hlutverk sín í framvindu leiksins.

Það er ekkert spaug að vera staddur í ævintýri, sem raunar á ekki að geta gerst, vita ekkert hvað maður er að gera hér, þora ekki inn í dimman helli, rata ekki til baka, og vera kalt á fótunum.

 

Rétt fyrir aftan Rakna og Þögn er sagt:   -Gúddag ! gúd dag ! gút tag ! 

Þeim krossbregður.

Ich ferða-langur.  Ich ekki vilja borga.  Ich leita gisting.

Gisting hér?

Ich ekki borga. Ich leita að staður sem heitir „Velkommin till.......” ekki muna hvað standa meira, eikkert langur orð sem ich muna ekki;   standa á skiltir „Velkommin till........” und so langur orð sem ich ekki muna:  Hvar er „Velkomin til”??  Þið segja mér hvar Velkommin till staðurinn er?

 

Rakni hnerrar.

 

Þöll og Rakni stara á ferðalanginn.

Þöll stamar loks uppúr sér: -Hvernig komstu hingað, ferðalangur?

 

-Ich ganga ganga, segir ferðalangur  -Hvar er jarn-brátar-lesturinn hér?

 

Þögn og Rakni skilja ekki.

 

-tjú tjú tjú tjú  segir ferðalangur, og gerir járnblautalest með fótunum.

 

   sjá klukk, leikjasafn  

 

Rakni hnerrar.

 

Jólakötturinn er risastór, sefur í myrku skoti inni í hellinum, lengst inni í hellinum hennar Grýlu,

vaknar við hávaðann í ferðalangi, opnar augun letilega, spíssar eyrun, þefar útí loftið.

 

Rakni hnerrar.

 

Jólakötturinn rís letilega á fætur, og gengur hljóðlaust í áttina að hellisopinu, þar sem ferðalangur, Rakni og Þögn standa einsog illa gerðir hlutir.

 

Jólakötturinn nálgast þau, þau verða vör við hann, sjá fyrst gular glirnurnar í myrkrinu, og stara á hann þar sem hann kjagar letilega í áttina til þeirra.

 

Rakni stamar upp úr sér:  -Algjört finngálkn!!

 

Þau hörfa skref afturábak,

rekast þar á Skyrgám sem kemur askvaðandi í snjónum og er á leið inn í hellinn með skyrdalla í fanginu.

 

Nú vakna jólasveinar sem sofið hafa, og koma fram að hellisopinu.

 

Þeir taka nú ekki eftir Rakna og Þögn, né heldur ferðalangi, en hrópa upp, kátir mjög:

-Skyrgámur!  -Hetja dagsins!  -Hvar náðirðu í þetta?

 -Ber er hverr að baki nema sér bróður eigi.  -Þú ert afbragð.  -Gott bragð

-Skyrbragð. -Gera bragð fyrir.....

 

Einn jólasveinn bregður fæti fyrir Skyrgám, sem hendist fram fyrir sig, og hinir jólasveinarnir reyna að grípa skyrdallana, og ætla að rifna úr hlátri.

 

Sem betur fer verður kötturinn nú upptekinn af að sleikja skyrsletturnar, og gleymir að abbast uppá gestina.

 

Ferðalangur segir: -Gúddag.  Ich fá skyr.is,  en ich ekki borga.   Ich ramm-villtur. Kúldaboli.

 

Jólasveinn: -Guddi hinn rammi í villtum leik með jóla-hvað og kuldabola. Ekki mjög gæfulegt, hmmmm?

 

Þeir hlæja mikið.   -Guddi hinn rammi í villtum jólahvaðleik með kuldabola.is.

 

Boli boli bankar á dyr

með bandinu sínum langa

láttu ekki hann Hólsbola

heyra til þín, Manga.

 

Hvað á að gera við strákaling

lok’ann út’á landshyrning,

og lát’ann hlaupa allt í kring.

 

Boli boli bankar á dyr

og spyr að Skjöldu sinni

hvort hún er hér inni

í skjöldóttu skinni.

 

 

Ferðalangur skilur þetta nú alls ekki, en bendir á jólasveinana: -Nej nej, þið ekki júlasvein.  Þið ekki með rauð húfa, ekki með stór bumba, ekki með hreindýrsleð, ekki segja HOHOHOHO.

 

Jólasveinarnir svara fyrir sig:  -O, víst erum við jólasveinar.

 

Ferðalangur:  -Ich leita að „Velkommin till”, „Velkommin till...” og svo langur orð með skrítna stafir.  Hvar er Velkommin till?

 

Jólasveinar: -Við erum með skrítna gyllta stafi í hendi, ha?

 

Ferðalangur: -Ich finna gisting.  Ich ekki borga.  Ich klatre klettar;

 

Jólasveinar: -Hann er að sníkja klatta.

 

Ferðalangur: -Ich leita járn-brautar-lestur tjú tjú tjú tjú

   sjá klukk, leikjasafn  

 

Jólasveinar drífa ferðalang í dans:

Fyrst á réttunni svo á röngunni, tjú tjú trallala.

Fyrst á réttunni svo á röngunni, tjú tjú trallala.

Skósmiðurinn hann er svín af því hann drekkur brennivín....

 

Ferðalangur: -Nej, næn, ich kaldur und blautur. Mig fá húsaskjól.

 

-Við reddum þér um spjarir, furðulangur. Minnsta mál, segir einn jólasveinn, dregur ferðalang inn í helli, opnar stóra kistu, fulla af lörfum, nær í þæfðar síðar nærbuxur.

-Hana, Furðulangur furðufugl, segir hann og réttir ferðalangi.  -Föðurlandið. Gult að framan, brúnt að aftan.

 

Ferðalangur tautar: - Gult að framan, brúnt að aftan. Gult að framan, brúnt að aftan?

-Já, líttu oní brókina, Furði. Þá sérðu hvernig hún á að snúa, maður.

 

-Nú förum við í leiki, mannabörn, segja jólasveinar, hressir, og rífa í Rakna og Þögnu.

 

-Leiki?, spyr Þögn. -Eigið þið leiki, tölvuleiki?

 

-Við kunnum hundruð gamalla leikja, og þurfum ekkert nema krakka!!

 

Jólasveinarnir fara í leiki sem Rakni og Þögn hafa ekki séð fyrr.

 

   sjá klukk, leikjasafn

(við kennum hér gamla leiki;

klukk hefur ekki verið gefið út og er höfundarréttur á,

einnig á efnisyfirlitinu sem hér fylgir;

 

hér, í þessu ævintýri, verða valdir þeir leikir

sem ekki þarf að mydnlýsa)  

 

 

Nú kemur að hellisopinu maður nokkur, virðulegur og rólegur.

Hann er grannholda, klæddur hvítum kufli, allt of þunnum til brúks sem vetrarflík hér og nú í vetrarkuldanum á fjöllum á Íslandi. Stafurinn hans er hjarðhirðisstafur, skórnir frekar líkir sandölum.

-Halló. Er nokkur hér?  kallar hann inn um hellisopið.

Hann endurtekur kurteislega:  -Halló. Er nokkur hér?

 

Enginn heyrir til hans nema kötturinn, sem tekur óblíðlega á móti manninum.

Það breytir engu um ró mannsins og virðuleik þótt stór köttur urri og hvæsi.

-Blessaður, litli köttur, segir hann. -Mikið ertu sætur og góður.

 

Jólakötturinn verður svo hissa að vera kallaður sætur og góður að hann gleymir að hann er að urra og hvæsa á manninn.

 

Aðkomumaðurinn gengur inn í hellinn og kallar:  -Halló. Er nokkur hér?

 

Einn jólasveinn kallar fram: -Kaupum ekki merki.

 

Annar jólasveinn kallar fram: -Stattu úti og nagaðu þröskuldinn;  skildu samt naglana eftir.

 

Virðulegi maðurinn kemur hæversklega inn í hellinn.

 

Jólasveinarnir, jólakötturinn, ferðalangur, Rakni og Þöll standa þarna og stara á hann og halla undir flatt.

 

Skyldi manninum ekki vera kalt svona illa búnum?

 

Hann býður góðan dag, og kynnir sig af hógværð:  -Ég er heilagur Nikulás, biskup af Myra.

Það má eins kalla mig Santa Klaus eða Santa Claus, eða eingöngu Santa.

 

Ferðalangur bendir á aðkomumannin:  -Nej nej, þú ekki júlasvein.  Þú ekki með rauð húfa, ekki með stór bumba, enginn hreindýrsleð, þú ekki segja HOHOHOHO í jólaskap, heldur daufur og dapur og deprímeraður.

Þú ekki Santa Klás gefur glás!!  Ekkert poki.  Þú ekki í rauð fötum?  Þú í eikkert helgra manna spjörum.  Passar ekki.

 

Aðkomumaðurinn, biskupinn af Myra, Santa Klaus:  -Ég gaf fátækum börnum mat og gjafir, og nú er búið að gera úr mér jólasvein.  Ég er notaður í auglýsingar og er orðinn að allsherjar skrípi og HOHOHO-fígúru með velmegunarbumbu og kók.

 

Jólasveinarnir sýna fyllstu samúð.

Þeir hætta öllum ærslum og verða mjög hugsi.

 

-Svo er verið að segja börnunum að ég láti hráa kartöflu í skóinn. Ég myndi aldrei gera slíkt.  Það eru mömmurnar sem ráða ekki við uppeldið sem láta hráa kartöflu í skóinn og kenna mér um.

Ég er bara orðin Grýla.

 

-Við erum líka orðnir að allskonar skrípum í hugum fólks, Santa minn.

 

 

Meðan jólasveinarnir og heilagur Nikulás eru að ræða þessi jólasveinamál, læðist ferðalangur að fatakistunni, fer ofaní hana og lokar.

Hann tautar: -Ich hundleið á þessum asnalegir leikir. Ich leita að frí gratís ókeypis  gisting.  Ich ekki borga.  Ich spara penigur.

Ferðalangur tautar sig inní svenfinn:  -Ich ekki borga gisting, ich fá ókeypis gisting.  Jólasveinamamma Grýla kannski eiga heiti pottur til að ég fara í bað á morgun. Gott að fá bað í heiti pottur hjá jólasveinamammu. Ekki borga. Sníkja heitipotturbað hjá jólasveinamammu.  Ich fá ókeypis ferð með hreindýrasleð á morgun til Velkommin till.  Hann góður landkynning þessi í hreindýrasleð.  Maður að mínu skapi. Ich ekki borga far í hreindýrasleð. 

Svo heyrast hrotur úr kistunni. En enginn tekur eftir þessu.

Þau halda að ferðalangur sé farinn, og sakna hans ekki neitt.

 

 

Santa Klaus er orðinn ennþá daprari: -Það er búið að búa til úr mér Grýlu.

Hugsið ykkur hvernig hægt er að eyðileggja orðspor manns.

 

Jólasveinarnir vísa heilögum Nikulási á legubekk í hellinum. Hann leggst á bakið á bekknum og rekur raunir sínar.

Jólasveinarnir, jólakötturinn og Rakni og Þögn hlusta áhyggjufull og samúðarfull á Santa Klaus sem er í áframhaldandi sálfræðiviðtali að létta á sér:

 

Ekki bara bumban og þetta HOHOHOHO og kókakóla auglýsingin, heldur

er búið að búa til úr mér Grýlu.

Heimskir foreldrar láta kartöflu í skó hjá börnunum sínum og kenna mér um;

Foreldrarnir nota mig sem grýlu!!   Börnin fara að hata mig. Ég myndi aldrei gera svona lagað.

Litlu börnin hlakka til jólanna, vakna kát og spennt, en fá svona niðurlægingu í stað glaðnings, verða reið og fleygja kartöflunni út um gluggan og reyna að fleygja henni í mig.........

 

Þau eru auðvitað löngu hætt að trúa á Grýlu, foreldrar mega ekki lengur nota lögguna sem grýlu, svo ég lendi í þessu hlutverki og fæ ekki rönd við reist....

 

Rakni og Þögn heyra undarlegt væl lengra inni í hellinum.

Þau fara lengra inn í myrkan hellinn, þarna er eitthvert fylgsn.

Greinilega er eitthvað að gerast þar fyrir luktum dyrum.

Þaðan  heyrist undarlegur og ógnvænlegur hávaði.

Þau ætla að fara að forvitnast.

 

-Abb babb babb, segja jólasveinarnir.  -Mamma vill ekki láta trufla sig.

Þetta heitir Gymisgarðar.  Kamesið hennar mömmu.  Alveg prívat og einka. Enginn má gægjast inn.  Lok lok og læs og allt í stáli. Lokað fyrir Páli postula og öllum hinum.

 

Rakni og Þögn líta, flemtri slegin, hvort á annað.

Af óhljóðunum að dæma er engu líkara en Grýla sé að stinga óþekkum börnum í poka, eða í pottinn sinn.

Þeim dettur báðum það sama í hug:  við verðum að komast inn og bjarga krökkunum.  En hvernig? 

Í fyrsta lagi munu jólasveinarnir varna þeim aðgangi, og svo er þetta greinilega harðlæst.

Óhugnanlegu skerandi hljóðin ágerast.  Rakna og Þögn rennur kalt vatn milli skinns og hörunds.

 

Jólasveinarnir bjóðast nú til að syngja fyrir heilagan Nikulás. 

Hann þiggur það.

Hann á von á jólalögunum fallegu, en þeir syngja fyrir hann:

 

Grýla hét tröllkerling leið og ljót

með ferlega hönd og haltan fót,

í hömrunum bjó hú og horfði yfir sveit,

var stundum mögur og stundum feit.

Á börnunum valt það hvað grýla átti gott,

og hvort hún fékk mat í sinn poka og pott.

Ef góð voru  börnin var Grýla svöng

og raulaði ófagran sultarsöng.

Ef slæm voru börnin varð Grýla glöð,

og fálmaði í pokann sinn fingrahröð,

og skálmaði úr hamrinum heldur gleið,

og óð inn í bæina beina leið.

Þar tók hún hin óþekku angaskinn

og potaði þeim niðr’í pokann sinn.

Og heim til sín aftur svo hélt hún f´jótt,

undir pottinum fuðraði fram á nótt.

Um annað sem gerðist þar enginn veit,

en Grýla varð samstundis södd og feit.

Hún hló svo að nötraði hamarinn,

og kyssti hann Leppalúða sinn.

Svar það eitt sinn um einhver jól,

að börnin fengu buxur og kjól,

og þau voru öll svo undurgóð

að Grýla varð hrædd og hissa stóð.

En við þetta lengi lengi sat

í fjórtán daga hún fékk ei mat.

Þá varð hún svo mikið veslins hró

að loksins í bólið hún lagðist og dó.

En Leppalúði við bólið beið,

og síðan fór hann þá sömu leið.

Nú íslenzku börnin þess eins ég bið,

að þau láti ekki hjúin lifna við.

 

Rakni og Þöll eru með athyglina á lokaða kamesinu.  Er raunverulega til Grýla? Er hún í alvöru að éta óþekk börn. Óhljóðin gefa eiginlega slíkt til kynna.

Auðvitað vita allir að grýlusögur eru til að hræða börn svo þau gegni, og auðvitað vita allir að ævintýri eru ekki í alvöru,

og auðvitað vita allir að skápar fljúga ekki,

og Óri dvergur í hólnum er ekki til, skessa sem kemur trampandi er kannski móðir náttúra, mýs tala ekki, en þegar maður er búinn að sjá þetta allt, fer manni að detta í hug að Grýla sé til í alvöru.

 

-Vertu nú ekki að vola þetta meira, heilagur Nikulás biskup i Mýrinni, segja jólasveinarnir.

 

-Manstu ekki þegar litla telpan fékk hráa kartöflu í skóinn, fór með hana fram til mömmu sinnar, alsæl á svip, og sagði: -mamma, sjáðu hvað hann gaf mér!!  viltu sjóða hana fyrir mig og gæta þess að hún ruglist ekki saman við venjulegu kartöfluna.

 

Elsku besti. 

Óðinn lenti í heilmiklum hremmingum líka. 

Hann er Jólnir um jól.

Það er líklega búið að rugla þér saman við Óðin, Nikulás minn.  

Hann þyrjar yfir himininn og rekur brott vættir kulda og myrkurs um vetrarsólhvörf, um jólaleytið.

Börnin gefa hreindýrinu hans hans hafra og hey svo það hafi nógan kraft.

Þetta er hin eiginlega jólagjöf, sko, að krakkarnir gefa.

Krakkarnir hjálpa hækkandi sól, flýta fyrir vorinu.

Ekki þetta óskalistabull og þetta að heimta og heimta gjafir.

 

Nú skulum við koma í leiki.

Hresstu þig nú upp, kæri biskup.

Við kunnum 432 leiki.

Krakkar hafa svo mikið gaman af leikjum, og þú vilt gera eitthvað fyrir krakka, ekki satt?

En heilagur Nikulás, biskup af Myra, er ekki í stuði til að fara í leiki.

Þá það.  Förum bara í leiki og þú getur horft á.

Það er það besta sem hægt er að gera þegar maður er á bömmer, bara fara í leiki.

KLUKK

 

Hvinur mikill heyrist fyrir utan hellinn og bjölluhljóð.

 

-Óðinn kominn !!  kalla jólasveinar.

 

Þeir þjóta fram að hellisopinu, glápa upp í himininn, Rakni og Þögn á eftir og glápa líka upp til að vita hvað jólasveinarir halda að þeir sjái þar.

 

Santa stendur nú rólega upp af bekknum og gengur virðulega fram að hellisopinu og bætist í hópinn.

 

Í fjarska uppi á himninum sér í hreindýrasleða sem þyrjar yfir himin í átt að hellinum með bjölluhljóm og stjörnujóreik, kemur nær, og lendir svo mjúklega við hellinn.

 

-Ho ho ho!  segir Óðinn. -Blessaðir allir, öll meina ég, því hér er fröken Þögn í heimsókn!

Þú hér, blessaður Nikulás. Lang síðan við höfum hittst.

 

Ferðalangur vaknar, opnar kistulokið, bröltir upp úr fatahrúgunni, og fer að forvitnast.

 

Jólasveinarnir stynja þegar þeir sjá ferðalanginn:  -Þú hér enn Furðulangur!

Allir orðnir hundleiðir á þér!

Santa Klás minn, vertu nú góður og gerðu góðverk og gerðu okkur greiða:  finndu  Velkommin tillann fyrir furðumanninn.  Hann er alveg óþolandi í þessari tillaleit sinni.

 

Nú sést í nokkurri fjarlægð að Óri og afi koma gangandi.

Það sést á göngulaginu að þeir eru ekki kátir.  Þegar þeir koma nær sést að þeir eru mjög óhressir á svipinn.

 

-Hvað með skápinn, afi, spyr Þögn?

 

Afi hristir höfuðið, og svipurinn á afa segir meira en nokkurt orð.

 

Óri heldur á stórum rauðum efnisstranga, og segir:  -Ég fór víst með vitlausa galdraþulu yfir skápnum, og hann breyttist í rauðan efnisstranga. Ég er ekki alveg viss hvernig á að galdra rauðan efnisstranga til baka í fljúgandi skáp.

 

Nú líta allir hver á annan. 

Enginn kann að galdra rauðan efnisstranga til baka í fljúgandi skáp.

 

Er Leppalúði nokkuð heima? spyr Óri.  -Eða Skírnir.  Mig vantar tamsvönd, sem ég held að þeir lumi á einhvers staðar.

 

-Já, pabbi er heima, en hann er sofandi.  Hann er svo ástfanginn af mömmu, en hún er upptekin af sínum leikjum og má ekkert vera að að sinna honum, svo hann er á algjörum bömmer.

 

-Þetta er nú heilmikið klúður, Óri.  Ekki flýgur stranginn, er það?

 

-Nigg, svarar Óri.  -Búnir að prófa það.

 

Þeir bera rauða stóra efnisstrangann inn í hellinn, stumra yfir honum, og reyna að finna einhvern flöt á þessu máli.

 

-Við getum þá bara saumað föt úr þessu, segir Óri.

 

Rakni og Þögn læðast frá þeim og að fylgsni Grýlu.

Þegar þau koma nær finna þau út að þaðan heyrast ennþá ógnvænlegri hljóð en fyrr.

Þau læðast nær, hlusta, athuga hvort hurðin sé opin,

 

Rakni hnerrar,

þau líta við:

Jólakötturinn stendur fyrir aftan þau og urrar:  -Enginn má fara hér inn, asnarnir ykkar, hvæsir hann.

 

-Júhúu, heyrist ofan af bita. Það eru mýsnar sem eru að láta athygli kisa beinast að sér.

 

-Auðvitað!  hugsa Rakni og Þögn bæði í einu.  -Við biðjum mýsnar um að njósna um hvað hér er að gerast.

En hvernig losnum við við köttinn?

 

-Júhúu!  En við erum búnar að stela svo miklu af grjúpánum að við getum ekki hreyft okkur.  Gersamlega afvelta hér uppi á bita.

Og þær flissa stríðnislega:  -Kisi kemst ekki upp, kisi kemst ekki upp!

 

-O, hvíslar Þögn að Rakna. -Ekki líkur til að þær nenni að hjálpa okkur.

 

 

*********

 

Sagan er rammi utanum leikjakennslu.

 

Jólasveinar kenna leiki barna frá s.l. öld, 1900-2000 (leikjasafnið KLUKK ©  sjá það),

og nota ýmis orðatiltæki sem börn notuðu í leikjum og kerksni.

 

Hér eru aðeins drög að sögu (einsog lesarinn er eflaust búinn að finna út(!!))  

 

Saumuð eru föt og húfur úr rauða efnisstranganum hans Óra, og puntað með ullarlögðum.

 

Í lok sögunnar kemur í ljós hvað Grýla var að gera sér til afþreyingar allan tímann.

 

Það kemur uppúr kafinu hver Grýla og Leppalúði eru í raun:

Þau eru Gerður Gymisdóttir og Freyr.

 

Raunar hrynur fylgsnið af tilviljun, var ekki svo rammgert sem við höfðum áætlað.

 

Kötturinn spólar á beygju við að reyna að hlaupa á eftir músunum, rekst í fylgsnið Gymisgarða, og það fellur í spón.

 

Grýlu bregður þar sem hún situr við tölvuna sína. Lítur við, snöggt, og við sjáum hver hún er.

 

Gerður var í tölvuspili í kamesinu sínu,

læsti, til þess að jólasveinarnir kæmust ekki inn til að trufla hana.  

Þá hefðu þeir líka endilega þurft að komast í tölvuna hennar  --  sem raunin verður á þegar þeir sjá tölvuna.  Þeir flykkjast inn og rífast um hver fær að fara í tölvuleik.

 

-Heyrið mig nú!  segir Gerður við jólasveinana.

-Nú er að koma Gerðargleði  Hegðið ykkur sæmilega, piltar mínir.

Þið eruð virðulegir forfeður barnanna.

Börnin bíða eftir okkur.

 

Rakni og Þögn stara á Gerði, fallega, unga og glaða.  Það lýsir af örmum hennar,

kamesið er fallegur salur ríkmannlega skreyttur.

 

-Eru jólasveinarnir forfeður okkar???, fröken Gerður Gymisdóttir?

 

-Auðvitað, börnin góð.  Matargjafir til forfeðra voru bannaðar, svo við sögðum bara að jólasveinarir stælu mat og kertum. Skammans sveinarnir. Allir trúðu þessari snjöllu lygi.  Og svo héldu allir áfram að setja út matargjafir til forfeðranna.

 

’’’’’’’’’

 

-Ég skal skutla ykkur til byggða, segir Óðinn.

Hann heldur áfram og segir það sem hann er að hugsa:

-Heilagur Nikulás, biskup af Myra, þessi föt eru nú ekki hentugur búningur fyrir sleðaferð í háloftum, hmmm?

Hér eru ullarháleistar og fjósastígvél handa þér.

Getum límt á þau svartan ullarlagð til að gera þau flott,

 

Jólasveinarnir lána honum eina af rauðu húfunum sem verið var að sauma, og ullarlagð fyrir trefil, sveipa um hann reifi svo hann sýnist nú feitur,

Óri saumar á hann rauða úlpu í snatri,

svo nú lítur hann út einsog Santa Klás á að vera.

 

-Nú ertu sko flottur, vinur, hohoho, segir Óðinn, -segðu nú bara hohohohoho!

Það þykir hreindýrinu mínu svo skemmtilegt.

 

Og heilagur Nikulás, biskup af Myra, segir hohoho, brosir -- og sest uppí sleðann hjá hinum.

 

Þau þeysa til byggða, til barnanna sem bíða Gerðargleðinnar.

 

sem gæti verið:   Skírnismál, handrit handa börnum  http://www.mmedia.is/odsmal/Skirnis_isl.html

Skírnismál, handrit, á ensku:   http://www.mmedia.is/odsmal/skirnismal.shtml 

 

 

******************