Smásögu þessa er að
finna í bókinni Óðsmálum, kafli nr.
23
to be found in
Óðsmál, in Icelandic and in English, chatter 23
Óðsmál, ISBN 9979-60-165-5
1996
Kæra dagbók.
Í dag er 24.3.
Ég
tók til morgunmatinn eins og venjulega. Drengirnir áttu
að mæta kl. 8.o5 og 8.1o. Þeir vilja ekki lengur
lýsið sitt. Þeir eru orðnir svo stórir og
sjálfstæðir.
Morgunmatur er nauðsyn vaxandi
drengjum; - hollur morgunmatur. Já, þess vegna hef ég
alla tíð farið á fætur með þeim,
eins og þú veizt. Hollur morgunmatur er nauðsyn.
Höskuldur mætir líka alltaf 8. Í morgun
bölvaði hann því ekki að blaðið var
ekki komið og hann gæti ekki lesið það áður
en hann færi, því það er mánudagur
og það er enginn Moggi.
Þegar þeir voru
farnir, allir karlmennirnir mínir, raðaði ég
inn í vélina. Korrandi, róandi hávaðinn
í vélinni, uppþvottavélinni, var það
eina sem heyrðist í húsinu; þeir allir þrír
farnir: Höskuldur á stofuna og drengirnir í
skólann.
Ég settist við borðstofuborðið:
Hvað ætla ég að segja honum?
Ég verð
að undirbúa e-ð.
Ég setti líka í
þvottavélina. Þær korruðu báðar,
þvottavélin og uppþvottavélin.
Hvað
ætla ég að segja honum? Hvað á maður
svosem að segja, þegar maður fer til sálfræðings?
Horfa á hendurnar á sér og vera búinn að
gleyma, hvers vegna maður pantaði tíma? Ég geri
ráð fyrir því ! Horfa bara á hendurnar
á sér !
Ég
bíð á biðstofunni.
Æ, það er
óþægilegt. Ég er að reyna að muna,
hvað ég ætlaði að segja, þegar ég
fer inn. Ég lagfæri hárið.
Nú er
komið að mér.
-Góðan dag, frú
Sigríður, segir sálfræðingurinn. -Fáðu
þér sæti, gjörðu svo vel.
Já,
hvað get ég gert fyrir þig?
(Það verður
þögn. Það er ósköp eðlilegt, er
það ekki? Maður er búinn að gleyma öllu
sem maður er kominn til þess að segja, - hefur e.t.v.
allt í einu enga þörf fyrir að segja það
- eða veit ekki á hverju maður á að
byrja.)
-Ekki svo að skilja, að ekki sé allt í
lagi (segi ég og brosi). -Ég kom bara til að -- eh
- mig langar eiginlega til að spyrja þig um dálítið.
Hugsanirnar eru bara svona út um allt í höfðinu.
Þyrfti bara kúst og fægiskúffu til að
sópa þeim saman !
(Ég brosi aftur.
Sálfræðingurinn brosir líka.)
-Ja eða
bara ryksugu? (held ég áfram). -Það væri
kannski það bezta að geta bara ryksugað alla
hugsanaþvæluna burt á föstudögum, svona
bara eins og maður ryksugar gólfin sín.
(Ég
hef gaman af að tala við fólk. Það er e.t.v.
af því að ég tala svo sjaldan við fólk.
Ég var félagslynd, þegar Ég var í
skóla.
Hann er áreiðanlega vanur því
að fólk sé með fimmaurabrandara til þess
að breiða yfir hvað það er stressað. Og
einhvern veginn verður maður að hefja viðtalið,
ekki satt?)
-Ja, það þurfti nú að
ryksuga oft, þegar drengirnir voru litlir og fótboltinn
kom fljúgandi inn í forstofu - og blautur sandurinn út
um allt forstofugólfið.
(Fótboltinn er raunar
enn í forstofunni. Nú er hann alltaf hreinn. Drengirnir
löngu hættir í fótbolta, - vaxnir upp úr
honum. Ég verð pínulítið angurvær,
þegar ég hugsa um þetta. Ég læt
boltann vera í forstofunni svona til að minna á
þennan yndislega tíma, þegar blautur boltinn með
sandinum á kom fljúgandi inn í forstofu. Ég
get ekkert verið að segja honum þetta, sálfræðingnum.
Þetta er svo barnalegt.)
-Þá var nú
ryksugan oft á ferðinni hjá mér (segi ég
og hlæ við). -Þeir voru nú kannski röskari
í fótboltanum en í skólanum, drengirnir.
Ekki þannig, að þeir séu ekki vel greindir,
drengirnir. Þeir eru vel gefnir. Bara voru dálítið
latir að læra, - svona eins og gengur og gerist með
tápmikla drengi.
Hann Höskuldur varð svo reiður,
þegar hann vissi að ég gerði heimaritgerðirnar
fyrir þá. Þeir hefðu auðvitað vel
getað gert ritgerðirnar sjálfir. Þeir eru vel
greindir, - já, gáfaðir, þótt ég
segi sjálf frá. Þeir voru bara svolítið
latir að læra, - svona eins og gengur og gerist með
stráka á þessum aldri.
Já, ég
hafði bara gaman af að hjálpa þeim með
ritgerðirnar.
Maður má víst ekki vera of
góður, þá fer maður að vera
vondur.
(Mér finnst þetta nokkuð skarpleg
athugasemd hjá mér og brosi við. Sálfræðingurinn
brosir líka, kinkar kolli og segir: Hmmmmmm. Ég ætlaði
auðvitað ekkert að segja allt þetta, en e-n veginn
verður maður að byrja. Maður getur ekki bara sitið
og þagað.)
-Þeir eru nú orðnir svo
stórir og fallegir piltar.
(Maður á ekkert að
vera að fela sitt móðurlega stolt, þegar maður
er kominn til sálfræðings til að tjá sig,
er það?)
-Maður á að kunna að meta
það að eiga falleg og heilbrigð börn.
-Hmmmmmm,
segir sálfræðingurinn.
(Það verður
þögn. Ég reyni að henda reiður á
einhverri hugsun, en þær flögra eins og
snjótittlingar inni í höfðinu á mér,
eins og síkvikulir snjótittlingar yfir fuglakorni í
snjónum; þegar maður ætlar að festa augun
á einum, flýgur allur skarinn.
Jú, ég
veit hvers vegna ég pantaði tíma. Ég veit
bara ekki hvernig ég á að, sko --)
-Höskuldur
er verkfræðingur. Hann talar ekki nema hann hafi e-ð
gáfulegt að segja. Það er hans prinsip, sko.
Annað hvort segir hann e-ð gáfulegt eða þegir.
-Hmmmmmm, segir sálfræðingurinn.
-Við
erum svolítið ólík, hjónin. Það
er nú kannski bara gott. Ég meina gott fyrir drengina.
Ég, - eh - mér finnst svo mikið atriði að
halda uppi samræðum, t.d. við matborðið. Finnst
þér það ekki líka?
-Hmmmmmm, segir
sálfræðingurinn.
-Já, við erum
svolítið ólík. Ég er t.d. svo mikið
fyrir tónlist. Ég ætlaði meira að segja
að læra að syngja einu sinni. Verða söngkona
Ég hafði hæfileika. Messósópran.
En
svo gifti ég mig. Og eignaðist drengina.
Við erum
ólík. Ég hef djúpar tilfinningar -- (mér
dettur allt í einu í hug:) Einu sinni var ég að
koma af tónleikum í Háskólabíói
- þetta var áður en ég gifti mig - og ég
gekk fram hjá Útlaganum, styttunni af útlaganum.
Hann er með líkið af konunni sinni á bakinu,
barnið sitt í fanginu og magran hundinn sinn við hlið
sér. Hann er á leið til mannabyggða til þess
að konan hans fái legstað í vígðri
mold. Fyrir það fórnar hann frelsinu, fjöllunum,
lífinu og barninu. Barn útlegumanns verður
niðursetningur hjá mönnunum. Ég stóð
og horfði á styttuna. Stóð lengi, lengi og tár
komu í augun á mér. Grannur líkami
dáinnar konunnar, svo máttlaus, svo fallegur. Allt er
búið. Kannski er maður sérstaklega
tilfinninganæmur þegar maður kemur af tónleikum,
en ég grét. Tárin runnu niður kinnarnar. Ég
stóð þarna lengi og fann til.
Höskuldur
grætur ekki.
Nú hlusta ég mest á
plötur; fer eiginlega aldrei á tónleika. Ég
hef ekki haft tíma. - T.d. þegar drengirnir voru litlir:
Hvernig á maður að komast á tónleika,
með tvo litla drengi sofandi heima?
Svo fara konur svona með
mönnunum sínum en ekki einar, þú skilur.
Höskuldur kallar tónleika: tómleika, - svona í
gamni, auðvitað.
Já, ólík.
Hann
vildi hafa trén í garðinum í beinum röðum,
og allt skipulagt. Þeir eru svona þessir verkfræðingar.
Ég á ekki stafla af ástarbréfum með
rauðri slaufu utanum uppi á háalofti, eins og sumar
konur. Höskuldur skrifaði ekki ástarbréf.
(Ég
hika. Kannski ætti ég ekki að segja það
sem mér dettur í hug núna?)
Ég - ég
keypti mér slæðu um daginn, - sá hana í
búðarglugga, "ekta pure-silki", eins og maður
sagði í gamla daga, handrolled. Mér þótti
hún svo falleg, að ég skellti mér á
hana. Svona alls konar klútar eru svo mikið í tízku
núna.
Ég var lengi að prófa fyrir framan
spegilinn, hvernig ég ætlaði að hafa hana: Setti
hana um höfuðið: of pæjulegt; setti hana um
mjaðmirnar: hún var ekki nógu stór til að
vera smart; (raunar náði hún ekki utan um mig;)
(Ég
finn að það er óskaplega barnalegt að segja
frá þessu, fullorðin kona, en úr því
að ég er byrjuð er ekki um annað að ræða
en halda áfram.)
-setti hana um hálsinn, - smá
lausan hnút á hlið, lét svo hornin lafa
svona út á öxlina - þetta var e-ð
pínulítið lauslætisdrósarlegt, en ég
þótti alltaf frekar smart í gamla daga. Ég
ætti kannski ekki að vera alveg svona feit núna, en
Höskuldur segir að það klæði mig vel.
Fegurð er ekki metin í kílóum. Fegurð er
e-ð allt annað.
Já, ég setti á mig
slæðuna.
Þegar Höskuldur kom heim, sagði
hann: -Ertu með hálsbólgu, elskan?
Hann er bara
svona, þessi elska, hann Höskuldur.
Hann kann að
meta það að ég er heima. Hann segir, að það
verði að vera fastur punktur á heimilinu. Það
sé ómetanlegt að hafa fastan punkt á
heimilum.
Það er mikils virði að fara á
fætur með börnum og tala við þau, gefa þeim
hollan morgunmat. Það er mikils virði.
Í
gamla daga var það staða, fullsæmandi staða
fyrir konu, að vera frú e-s.: faktorsfrúin;
læknisfrúin. Nú er, aftur á móti,
búið að læða e-u inn í mann um, að
hver og einn verði að vera fjárhagslega sjálfstæður,
axla byrðar þjóðfélagsins, og maður
fær e-ja sektarkennd hérna langt, langt inni.
Höskuldur
skaffar vel. Og það verður að taka það
með í reikninginn, að ég hef aldrei lært
á tölvur. Það var einfaldlega ekki búið
að finna þær upp, þegar ég var í
skóla.
Það er búið að læða
því inn, að maður hafi fórnað sér,
fórnað beztu árum æfi sinnar, fyrir e-t
gamaldags, ímyndað hlutverk; eða maður finnur
pínulitla öfund og stríðni í bland: að
maður sé búinn að vera að leika sér
í 25 ár, í stað þess að standa
sig; - heyrir e-ð um forréttindi, sem sumir hafi; finnur á
tóninum í röddinni, að það sé
e-ð ósanngjarnt.
Höskuldur segir að ég
megi ekki láta rauðsokkupípið stjórna
mér. Ég verði sjálf að meta hvaða
skoðanir ég ætli að hafa. Ég má
ekki bara láta tízku og tíðaranda sefja mig,
og hugsa bara samkvæmt tízkufyrirbrigðum.
Hann
Höskuldur segir, að það sé mikils virði
að hafa svona, -já, eins og hann segir: fastan punkt á
heimilinu.
Stundum finnst mér ég vera e. k.
kvenpersóna í nútíma-kvennabókmenntum,
leiksoppur, í svona vandamála-, komplexa- og, æ,
svona stöðu-konunnar-tízku-sögu.
En hann
Höskuldur segir: á bak við hvern mikinn mann er góð
kona (eða er þetta máltæki ekki svona?).
Konur
í fornsögunum voru örlagavaldar: -eigi skal gráta
Björn bónda; -köld eru kvennaráð, og
svoleiðis. Þær voru teknar sem gildar sögupersónur,
en ekki bara leiksoppar.
Í Roy Rogers í gamla daga,
"kabboymyndunum", eins og við kölluðum þær,
voru konurnar alltaf voða sætar og fínar, - og
áhyggjufullar. Í hæsta lagi að þær
stæðu og æptu og böðuðu út
handleggjunum á hættustund. Nú eru konur orðnar
byssugæjar í aðal-töffarahlutverkunum. Nú
er ætlazt til að þær, - eh - við, stöndum
okkur.
(Kannski veit sálfræðingurinn ekki hvað
ég er að fara, hvað ég er að meina með
þessu?)
Ég var að lesa bók um daginn. Hún
gengur út á að það sé sjúkdómur
að elska of mikið. Það er allt orðið
sjúkdómur nú til dags: Að elska of mikið
er sjúkdómur, en ekki bara skortur á
sjálfsvirðingu. Það er kallað sjúkdómur
að drekka of mikið brennivín. Þetta er bara
skortur á sjálfstjórn. Bráðum verður
of hraður akstur kallaður sjúkdómur, en ekki
bara skortur á skynsemi, vítaverður skortur á
skynsemi. Ef fólk getur ekki stillt sig: - bara sjúkdómur
-.
-Hmmmmmmm, segir sálfræðingurinn.
-Þetta
er nátturulega bilun, segja synir mínir stundum. (Þetta
er svona tízkufrasi.)
(Mig
langar til að tala um, hvað uppeldi, gott uppeldi, er í
raun og veru mikið starf, fíngert starf. Ég man
eftir því, þegar kunningjafólk okkar kom
við hjá okkur á sunnudegi einu sinni. Þau
voru í sunnudags-bíltúrnum með telpuna sína.
Þau vildu ekki þiggja neitt, því þau
voru öll nýbúin að borða ís. Allt
var svo fellt og fágað: sunnudagsbíltúr í
bónuðum bílnum, öll í sunnudagafötunum
og búin að borða sunnudagsbíltúrs-ísinn.
Svo þurfti telpan að skreppa á afvikinn stað
(eins og ég segi mínum drengjum að segja), og
kallaði inn í stofu: -Ég þarf að kúka
!
Mamma hennar stóð auðvitað upp, fór
með hana fram á toilet, kom aftur og settist. Löngu
seinna hljómaði um allt hús, - og það sem
verra var - út um opinn baðgluggann líka: SKEINA
MIG ! MAMMA, SKEINA MIG !
Hræðilegt.
Það er
svo agalegt, þegar móðirin hefur ekki tilfinningu
fyrir fágaðri framkomu barna.
En maður segir ekkert
sálfræðingum svona sögu. Hann heldur bara að
maður sé smámuna-samur, hysteriskur, sé að
tala illa um vini sína, eða bara lítið
gefinn.
Ég finn líka að ég er ekkert
farin að tala um það sem ég ætlað að
tala um.
Ég ræski mig.
Ég reyni að
leita að því sem ég .......
Hugsanirnar
vilja ekki láta höndla sig. Þetta er eins og að
elta blauta sápuna í baðkarinu.
Ég vil
samt flýta mér að halda áfram. Það
er nefnilega aldrei að vita nema sálfræðingurinn
fari annars að spyrja e-s. T.d.: Hvernig er kynlífið
hjá ykkur?
Ég verð að halda áfram áður en hann fer að spyrja e-s svoleiðis.)
-Já,
(segi ég) það er mikils virði að fara á
fætur með börnunum sínum og ræða við
þau. Tala við þau um e-t málefni.
Ég
var ekki svona nöldrandi mamma: ,drífðu þig",
,þú ert að verða of seinn", ,flýttu
þér nú" og ekkert annað með
morgunmatnum. Nei. Ég bara rabbaði við þá
um e-ð skemmtilegt, meðan við fengum okkur árbítinn.
Ég rabbaði við drengina, meðan Höskuldur las
blaðið. Hann hefur svo mikið að gera, vinnur svo
mikið, hann Höskuldur, að hann hefur ekki mikinn tíma
til að tala við drengina.
Auk þess eiga menn að
hafa frið. Það á að vera friður og ró
á heimilum, skilurðu. Á heimilinu sínu eiga
menn að endurhlaða rafhlöðurnar, hvílast,
líða vel. - Nota svo kraftana til verðugra verkefna í
starfi sínu. Allt of mörg heimili eru haslaður völlur
þar sem sífelld hólmganga fer fram, í stað
þess að vera afdrep frá erli hinnar stóru,
grimmu veraldar samkeppninnar þarna fyrir utan.
(Ég
hef á tilfinningunni að ég sé langmál
og háfleyg, en ég er komin til að tala, ekki
satt?
Enda segir sálfræðingurinn: Hmmmmmmm.)
-Já,
ég talaði mikið við þá, drengina
mína. Ó, þeir geta verið svo fyndnir. Einu
sinni sögðu þeir: -Mamma, veiztu hvers vegna
móðurmálið heitir móðurmál en
ekki föðurmál? -Það er af því
að pabbarnir komast aldri að. (Þeir höfðu
heyrt þennan brandara e-s st.)
Litlu skinnin. Þeir eru
yndislegir.
Þeim þótti líka ósköp
gott að láta mömmu reima skóna, þegar
þeir voru að fara í skólann. Enda ætlaði
sá yngri aldrei að geta lært að binda slaufu.
Maður má ekki vera of góður, þá
fer maður að vera vondur.
(Nú brosir
sálfræðingurinn ekki. Maður á aldrei að
segja svona gullkorn tvisvar; - er ekkert fyndið í annað
sinn.)
-Höskuldur
keyrði þá alltaf í skólann, drengina,
um leið og hann fór á stofuna.
Höskuldur á
alltaf Volvo. Hann segir að Volvo sé góður
bíll. Ég fæ alltaf að velja litinn.
Mér
leið alltaf betur að vita af þeim í bílnum
með pabba sínum, en að beita þeirri grimmd að
rífa þessi litlu skinn, grútsyfjuð, undan
hlýrri sæng og láta þau berjast við
norðanbylinn eldsnemma á hverjum dimmum vetrarmorgni.
Jafnvel yfir umferðargötur. Ég gat ekki til þess
hugsað.
(Ég hætti við að segja meira
upphátt.
Ég hugsa bara: Ó það er
yndislegt að hafa þá heima ennþá. Ég
veit að þeir komast e-n tíma á þann
aldur sem piltar fara, svona, að líta í kringum
sig, eins og sagt er. Fara að búa, gifta sig. Ég
vona bara að þeir hitti góðar stúlkur.
Ég
finn að þetta er svolítið sár tilhugsun,
að þeir fari að heiman og byrji að búa. Ég
er ekkert að segja þetta við sálfræðinginn.
Þetta er sennilega öllum mæðrum eðlilegt.
Hann fer bara að þvæla um gang lífsins,
-Ödípusarduld, - það verði e-n tíma
að klippa á naflastrenginn. Hann skilur ekki, að þetta
er miklu flóknara mál.
Svo ég segi:)
-Þótt
drengirnir mínir séu fæddir með silfurskeið
í munninum, "það sé mulið undir
þessi börn nú til dags", eins og gamla fólkið
orðar það, er samt erfitt fyrir þá .......
skilurðu? Það er ætlazt til að drengirnir
verði a.m.k. verkfræðingar eins og pabbi þeirra.
Þetta bara liggur í loftinu, skilurðu? Auðvitað
er erfitt fyrir drengi, sem þurfa að fara snemma að
vinna fyrir sér, að brjótast til mennta, enda er
viðurkennt, að það er afrek. Engan furðar
heldur þótt þeir gefist upp. Það þykir
eðlilegt.
En þeir, sem hafa allt af öllu, hafa enga
afsökun fyrir að standa sig ekki, skilurðu? Jafnvel ekki
talið afrek að standa sig. "Þeim er nú ekki
vorkunn", "þeir hafa það nú svo
gott". Samt þurfa þeir að leggja hart að
sér. Ég veit það. Ég er móðir
þeirra.
-Hmmmmmmm, segir sálfræðingurinn.
-Þeir
eru mjög líkir Höskuldi drengirnir.
Hann vinnur
mjög mikið, hann Höskuldur.
(Raus. Raus. Gusur af
orðum og óskipulegum hugsunum. Þrugl um smáatriði,
sem koma málinu ekkert við. Þegar maður þykist
ætla að grípa í e-ð bitastætt,
koðnar það niður í frásögninni
og verður asnaleg, smámunalegt kerlingaraus. Eða er
það kannski til-gangurinn með viðtölum, að
maður sér hvað þetta er asnalegt?
Þetta
hlýtur að hljóma eins og hjal miðaldra konu,
sem er að reyna að renna stoðum undir hlutverk sitt í
lífinu, réttlæta tilgangs-leysi sitt.
Svakalega
hlýtur að vera leiðinlegt að vera sálfræðingur.
Ég
finn að ég er leiðinleg. Ég, sem skrifaði
svo góðar ritgerðir. Góð frásögn
tekur flugið og sá sem hlustar tekst líka á
loft - með frásögninni, gleymir sér. Ég,
aftur á móti, rausa hér og er leiðinleg.
Frásögnin hlykkjast eins og ormur, hún er jarðlæg
- höfðar ekki til tilfinninganna, eins og litlu börnin
í Eþíópíu og stefnuskrá
Kvennalistans.
Hún, saga mín, er föl, litlaus,
eins og þær lífverur sem smjúga ofan í
jörðina, - eins og ánamaðkurinn, sem losar um
moldina svo ræturnar geti .... -Æ. Déskotans þrugl
er þetta.
Hugsaðu þér annars: Ef e-r Jón
segir: "lífið er röð af smáatriðum"
er þessi baraJón bara smámunasamur
smáatriðanöldrari, smásál. En ef
séraJón segir: "lífið er röð
af smáatriðum", er þetta mjög gáfulegt.
Ef
spekingurinn segir:: "svona er lífið, það
er nú það", þagna allir í djúpri
lotningu, en ef kerlingin segir: "svona er lífið, það
er nú það", verður (að vísu)
þögn, en það er af því að
enginn tekur eftir því, sem hún er að segja.
Það er til tvenns konar þögn.
Já, og
svo þessi þögn (þriðja tegundin), af því
að maður segir ekki það sem maður ætlar
að segja ! Ég finn, að ég verð að fara
að koma mér að efninu. Ég er ekki farin að
segja þetta, sem ég kom hingað, að gefnu
tilefni, til að tala um.
-Ég fer alltaf á fætur
með þeim kl. 7.
(Ég var víst búin
að segja þetta áður?)
-Tek til góðan
morgunmat. Höskuldur les blaðið, nema á
mánudögum, auðvitað. Þá er ekkert
blað.
Þeir, - þeir eru orðnir svo stórir,
drengirnir, og líka farnir að lesa blaðið, - eða
e-ja bók, við morgunverðar-borðið, - eða
eru bara hugsi; eru að hugsa um e-ð , og bara heyra ekki,
hvað ég er að segja.
Um daginn var ég að
segja þeim frá því, sem ég sá.
-Ég verð að segja ykkur svolítið sniðugt,
byrjaði ég: -þegar ég var að keyra
Kringlumýrarbrautina í mikla snjónum, sem kom um
daginn, sá ég nokkuð fyndið. Hvað haldið
þið, að ég hafi séð?: Við
vegarbrúnina á Kringlumýrarbrautinni stóð
snjókarl, sem var að sníkja far! Hann stóð
á vegarbrúninni, með handlegginn út og
þumalinn upp í loftið! Hugsið ykkur húmorinn.
E-jir krakkar hafa búið til snjókarl, sem var að
reyna að ferðast á puttanum! Ég skellihló.
Það stoppaði enginn. Það var svolítið
trist. Enginn tók hann upp í.
Ég
sá, að þeir voru ekkert að hlusta, drengirnir.
Þeim þótti þetta ekkert fyndið, ekkert
sniðugt. Þeir héldu bara áfram að lesa.
Jú, annar sagði: -Hmmmmmm. Sagði bara hmmmmmmm á
réttum stað en var ekkert að hlusta.
Ég sá
að ég hefði alveg eins getað sagt ljósastaurnum
úti á götunni þetta.
Þetta var
ógurlega fyndið, þetta með snjókarlinn,
ekki satt?
En -
ég fann, að mín var ekki þörf
við morgunverðarborðið. Ég gat alveg eins
verið uppi í rúmi og breitt upp fyrir höfuð,
eins og að reyna að halda uppi skemmtilegum samræðum.
Mér fannst ég vera eins og öskupoki daginn
eftir öskudag.
Mér fannst ég vera eins og
jólaskraut, rykugt jólaskraut, hangandi uppi í
febrúar.
(Ég dæsi.
Ég sé að
þetta hljómar svo asnalega þegar verið er að
segja frá því.)
-Hmmmmmmm, segir
sálfræðingurinn.
-Þegar þeir voru
farnir, Höskuldur og drengirnir, langaði mig til að
gráta. Ég veit ekkert af hverju. Mig bara langaði
til að gráta.
KISA. KISA! Ég kallaði á
kisu. Hún heitir Dalalæða. Það er læða.
Ég fékk hana handa drengjunum, þegar þeir
voru ungir. Dalalæða. Finnst þér þetta
ekki sniðugt nafn hjá mér? Hún er hvít
eins og hrímþoka.
Þeir eru nú orðnir
svo stórir, drengirnir, að þeir hafa ekkert gaman af
henni lengur. Þeir segja bara að ég geti selt
ryksuguna, ef ég láti svæfa köttinn. Æ.
þetta á bara að vera brandari. Þeir geta verið
svo fyndnir stundum, drengirnir.
Ég tók semsagt
Dalalæðu í fangið. Mig langaði til að
gráta.
Það var gott að tala við hana:
þessi stóíska ró kattarins, þessi
æðrulausa nægjusemi. Þegar þú ert
búin að borða, kisa litla, liggur ekkert fyrir hjá
þér nema teygja þig og sofa. Finna þér
hlýja dúnsæng til að sofa á. Vakna
þegar þú verður svöng aftur, og mjálma
við ísskápinn.
Stundum finnst manni allt of
erfitt að vera manneskja. Þegar við höfum nóg
að borða og hlýtt hús til að búa í,
þá þurfum við e-ð meira. Þegar við
höfum allt af öllu, förum við að leita að
e-ju, sem kannski er ekki til. Það er víst það
sem gerir okkur að mönnum. -Bara að ég gæti
verið eins og þú, Dalalæða, sagði ég.
Ég veit, að það er barnalegt að tala við
kött. Hún malaði. Hjúfraði sig upp að
mér. Ég fór inn í stofu. Mig langaði
til að gráta. Ég veit ekki hvers vegna. Ég
lagði ennið upp að korkveggnum í
stofunni.
Höskuldur kom með þetta kork frá
Spáni. Hann fór á ráðstefnu til
Barcelona. Hann fer ekki í sólarlandaferðir, hann
Höskuldur. Hann fer bara á ráðstefnur. Ég
fer stundum með, en hann er allan daginn á fundum. Svo
þarf að borða með þessum mönnum á
kvöldin. Þetta er bara vinna hjá honum.
Það
er sko flott að gráta upp við svona fína veggi.
Fína, spánska korkveggi, hugsaði ég. -Það
er bara eins og þegar þvottakerlingin fékk flís
í puttann í fína húsinu sem hún
var að þrífa í: -fínt skal það
vera, sagði hún, -maghoníflís!
En ég
var allt í einu svo full af ógrátnum gráti,
að ég gat ekki brosað.
(Ég reyni að
brosa framan í sálfræðinginn, en það
bros er aðeins gretta.)
-Hmmmmmmm, segir sálfræðingurinn.
-Ef
ég hefði verið í saumaklúbbnum með
stelpunum, hefði ég sennilega farið til Spánar
með þeim. Þær eru alltaf að biðja mig
um að koma með í saumaklúbbinn. Ég hafði
auðvitað ekki tíma til að vera í
saumaklúbb, þegar drengirnir voru litlir. Það
er mikils virði að móðirin sé heima, meðan
börnin eru lítil. Auk þess er þetta ekki
saumaklúbbur. Þetta er kjafta-,
kjaftasögusmettu-klúbbur, þar sem þær
blaðra hver upp í aðra sögum um hina og þessa,
sem eru að skilja eða gifta sig, eða halda framhjá,
eða þessi sé að stinga undan þessum, - sem
þær kalla djúsí sögur. Ég get
ekki hugsað mér að sitja þarna og hlusta á
þetta. Þær hugsa ekki um öll þessi litlu
börn, sem týna foreldrum sínum í svona
veseni.
En svo fóru þær til Spánar,
stelpurnar í saumaklúbbnum. Stella sagði mér
frá ferðinni: hlýjar nætur, bara í
þunnu pilsi, blússu og sandölum á kvöldin;
stjörnur, romm og kók, diskótek, fallegir spænskir
karlmenn. Hún lygndi aftur augunum, hún Stella, og
brosti við tilhugsunina. Þær fóru saman út
á kvöldin, en komu aldrei saman heim á hótel
aftur -á morgnana.
Þær buðu mér
svosem að koma með, en ég gat ekki farið frá
drengjunum. Þeir voru í prófum.
Það
er svo mikil hætta á að unglingar sleppi
morgunmatnum; þeir hreinlega nenni ekki að fá sér,
skilurðu?
(Ég er víst aftur komin frá
efninu.
E.t.v. er svona sárt að segja það,
sem mestu máli skiptir? E.t.v. eru það einmitt
smá-atriðin, sem skipta mestu máli?)
Svo, já,
stóð ég þarna við korkvegginn með
Dalalæðu í fanginu. Hún malaði. Ég
- ég fann, að mér hafði líka sárnað
annað; það sem drengirnir sögðu um daginn. Það
er, skal ég segja þér, þáttur í
útvarpinu, - ég man ekki á hvaða rás,
e-t unglinga-, þar sem fólk má syngja uppáhalds
lagið sitt í símann, og svo útvarpa þeir
því. Spila svo lagið í útvarpinu. Þeir
--- þeir sögðu, drengirnir ....
(Ég finn að
ég kyngi munnvatni.
(er kyngja ekki með y
(ypsílon)?
kingja?
kyngja?
Ég var alltaf svo
góð í stafsetningu.)
.....Þeir sögðu,
drengirnir: -Er ekki nóg að hafa mömmu alltaf
gaulandi? Þarf maður líka að hlusta á
annað laglaust fólk gaula, þegar maður kveikir á
útvarpinu?
(Ég kyngi aftur munnvatni.
(Jú,
það er ypsílon í kyngja.))
Þeir voru
auðvitað að segja þetta í gamni. Þeir
geta verið svo fyndnir stundum. Strákar eru svona, þú
veizt.
-Hmmmmmmm, segir sálfræðingurinn.
-Ég
var að hugsa um að læra að syngja. Ég hef
mjög góða rödd.
(Ég verð angurblíð
á svipinn og halla undir flatt.)
-Messósópran.
(Það
verður svolítil þögn.)
-Hmmmmmmm, segir
sálfræðingurinn.
-Og
svo .....
svo ætla ég að spyrja þig, hvort,
ja, - hvort svona sé ekki dæmigert fyrir drengi á
viðkvæmum aldri:
(Ég er að komast að
efninu. Hinni eiginlegu ástæðu fyrir veru minni
hér.
FYLGIR ÞESSU HITI, MAMMA?
ERU VERKIR MEÐ
ÞESSU?)
-Maður á kannski ekki að vera að
segja fyndnar sögur kl. 7 á morgnana. Mig bara langaði
til að tala við þá, áður en þeir
færu út:
Úlli frændi sagði mér,
að hann væri svo afbrýðisamur út í
köttinn, því þegar kötturinn mjálmaði
fyrir utan, hlypi öll fjölskyldan til dyra: æ, kisi
minn, er þér kalt, viltu mjólk, ertu svangur, og
svo koma alls konar gæluhljóð.
Svo þegar
hann sjálfur kemur þreyttur heim úr vinnunni,
segði konan: hæ, og krakkarnir bara: áttu pening,
pabbi.
Þetta er ægilega fyndið, finnst þér
ekki? Ég skellihló.
Þeir, - þeir héldu
bara áfram að lesa. Sá yngri leit aðeins upp og
sagði:
(Ég hika aðeins.)
-Hann sagði: Fylgir
þessu hiti, mamma? Eru verkir með þessu?
Svo hélt
hann bara áfram að lesa.
(Ég depla augunum í
sífellu. Ég er að berjast við tárin.)
-Mér
fannst ég vera eins og Fossi björn í
prúðuleikurunum. Hann er alltaf að segja brandara, sem
enginn hlær að nema hann sjálfur.
ERU VERKIR MEÐ
ÞESSU, MAMMA ?
(Neðri vörin titrar
ögn.
Nasavængirnir þenjast.
Ég ætla
að fara að segja: -það er eins og þeir hafi
ekki þörf fyrir mig lengur. En ég hætti við
það. Ég þori ekki að heyra rödd mína
segja það.
Ekki þörf fyrir mig lengur. Það
er of sárt til að horfast í augu við. Ég
er marin á sálinni?
Slímugar hugsanir
hlykkjast slepjulega, eins og grænir ormar, um hugarfylgsnin
með ill-kvittnislegt augnaráð, bera í sér
tennurnar, skvetta ögrandi til sporðunum um leið og þær
fara á kaf.)
-Litlu andarungarnir allir synda vel, höfuð
hneigja í djúpið og hreyfa lítil stél,
(segi ég með samanbitnar varir).
(Sálfræðingurinn
lítur á mig og reynir að vera eðlilegur á
svipinn. Hann hefur líklega lært að vera eðlilegur
á svipinn, þótt e-r segi e-ð
skrýtið.)
-Sennilega væri ekki hægt að
ryksuga allar hugsanir (segi ég). Ekki þær sem eru
mjög slímugar. Ryksugan tekur þær ekki.
Þetta
er eins og að kreista graftarkýli. Það, að
tala svona við sálfræðing, er eins og að
kreista graftarkýli. Út gubbast grænn gröftur
og gulur gröftur. VÐAKK ! maður horfir með viðbjóði
á það, sem út vellur. Maður vill ekki
trúa því að neitt svona hafi verið þarna
inni.
Og það er sárt að kreista graftarkýli.
Maður vill ekki viðurkenna að það hafi verið
neitt sárt.
"Eigi mun ek haltur ganga, meðan báðir
fætur eru jafn langir", sagði Gunnlaugur ormstunga.
Þeir voru ekki að væla neitt þarna í
fornsögunum.
Nú er alls konar vandamálavæl
í tízku.
Það er í tízku að
kreista graftarkýli sálarlífsins. Oj bara.
Kannski
er þetta bara reynzluheimur kvenna?
(Ég veit ekki,
hvers vegna ég segi þetta.
Ég bara segi
þetta.
Ég dæsi.
Ég veit ekki, hvers
vegna ég dæsi. Kannski passar það bara við
þetta torskýrða, þvælda tízkuhugtak,
reynzluheimur kvenna.)
-Nei, maður ryksugar ekki grænar,
slímugar hugsanir ......
("Ryksugar"? "Að
ryksuga"? Sögnin "að suga" er ekki til. Bara
"sjúga" og "soga". Hvers vegna segir maður
þá "að ryksuga"?
Ég var alltaf
há í íslenzku. Íslenzku-kennarinn hélt
svo upp á mig. Ég var alltaf sérstaklega góð
í bókemnntum.
Já, ef maður hefði
meiri tíma til að lesa. Maður hefur bara svo sjaldan
tíma.)
-Gamall bóndi fór á
elliheimilið. Hann hafði alla æfi langað svo til að
lesa fornsögurnar. Þegar hann var strákur, sagði
afi hans honum frá Gretti Ásmundarsyni og Gunnari á
Hlíðarenda og öllum þessum köppum. Hann
þekkti þessar hetjur allar, hann afi hans.
Þegar
svo loks fór að hægjast um hjá gamla
bóndanum, og tími var til lestrar, var honum farin að
daprast sjón. Þegar hann kom á elliheimilið,
fengu þeir handa honum gleraugu. Og hann fór að lesa
fornsögurnar. Hann var að lesa daginn sem hann dó.
Þegar þeir fluttu hann upp á spítala, sagði
hann við læknana:
Upp skalt á kjöl klífa
köld es sjávar drífa
kostaðu hug þinn herða
hér muntu lífit verða.
Skafl beygjattu, skalli,
þótt skúr á þik falli,
ást hafðir þú meyja,
eitt sinn skal hverr deyja.
Svo dó hann.
Sálfræðingurinn
ræskir sig: -Já, frú Sigríður. Ég
skrifa þig á mánudag eftir hálfan mánuð
á sama tíma. Hentar það þér?
Þetta verða 1300.- krónur.
Kæra
dagbók,
Ég ---
ég var að plata.
Ég
var að plata allan tímann.
Þetta er náttúrulega
antiklímax, en: ég fór ekkert til
sálfræðings.
Ég vissi líka alltaf
það þetta yrði sundurlaust þrugl.
Auðvitað
gæti ég ekki farið að panta tíma hjá
sálfræðingi, þú skilur. Höskuldur
myndi halda, að það væri e-ð að.
Konur
eins og ég þurfa heldur ekki að fara til
sálfræðings. Það er bara fyrir fólk,
sem þarf á því að halda.
Klukkan
er orðin margt. Ég ætla út í fiskbúð.
Veiztu hvernig maður veiðir flugfiska? Í
loftnet.
Það er nauðsyn fyrir unglinga að fá
próteinríka fæðu. Þeim þykir
fiskurinn svo góður djúpsteiktur. Bezt að kaupa
pilsner í jukkið.
-- oo 0 O 0 oo --
