ÉG ER HÆTTUR ! FARINN !
ÉG ER EKKI MEÐ Í SVONA ASNALEGRI SÖGU  (sj hr eftir myndunum, ar er sagan)

Á þessari smásögu (sem hér er birt) var síðar byggt leikritið:
Ég er hættur ! Farinn ! Ég er ekki með í svona asnalegu leikriti !
sem fékk fyrstu verðlaun í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur sem haldin var í tilefni af opnun Borgarleikhússins. Tugir handrita bárust í þessa samkeppni;
Handritið var meira en orð persónanna, því frá hendi höfundar voru hugmyndir að uppsetningu þess, þar sem meira var gert úr þeirri staðreynd að um _sýningu_ er að ræða í leikhúsi. Handritið var því einkar sveigjanlegt í alla staði, frelsi leikstjóra og leikara mikið, og höfundurinn, Guðrún Kristín Magnúsdóttir, spann við textann samkvæmt beiðni leikstjóra og dramatúrgs, og einnig var bætt við persónum eftir þörfum. Eiginlega er það búið til úr mögum smásögum, sögu hverrar persónu, sem gerðu leikritið einkennilega margþætt og firrir persónurnar hverja frá annarri, eins og marga söguþræði væri um að ræða sem úr væri fléttað sundurleitt mynstur, -- sem í fyrstu virtust ekki eiga neitt erindi í eitt og sama leikritið.
Eins og drekamynstur þar sem hver bítur í sinn sporð, gekk þó allt upp að lokum, þegar hinn faldi reynslu- og reynsluleysisheimur persónanna kom upp á yfirborðið.

Leikararnir tku stran tt run verksins, svo a var sferskt, engum gluggum loka, ekki neitt sem ,tti a vera svona en ekki ruvsi"  --  og etta var svo gaman a leikriti var lifandi egar a kom til sninga.

Vi vorum ll sammla um a etta frelsi -- en handriti var eitt rosastrt pssluspil -- gfi leikritinu lf sem svo geislai t til horfendanna, sningu eftir sningu.

Ég er hættur ! Farinn ! Ég er ekki með í svona asnalegu leikriti !

(Myndir úr leikskrá Borgarleikhúss og rímaritinu Bermálum)

Leikritið var fært upp í Borgarleikhúsinu 1990,
og af Leikfélagi Egilsstaða 1998, leikstj.ar Gujn Sigvaldason.
Persónur: Áslákur, Bergþóra, Dollý, Heiðbjartur, Siss, Siggi, Runki, Dúddí, herra Dúdd, afi, Embla.

Ft....... til a ganga augun ..... til a ergja kynsystur snar...... yrfti ekki ft ef maur vri loinn... en vri vesen a f sr permant.


.....
..Ég þoli ekki vandamálaleikrit....

a er bara stereoslkur;sjnvarpi, menningargeyspi;
(eiginkonan og vihaldi tala bar einu)


Kellingapp...............og hva koma skk og bridds estrgni vi?.......
leyfa eir okkur bara a sigra srflokki, essar elskur  !
 


Hún vissi ekki að hún var að deyja.


Nh, vi tluum bara um a sem urfti a tala um.
En falin var sorg afa:--  nlyktin fyllti hsi;
hn og barni voru din;
Telpurnar kru hj knni.

g seldi barni okkar fyrir peninga.

Lill, hvar er barni mitt?

g er herra Ddd.
eir eru teknir vi fyrirtkinu.Sprenglrir, synir hans Lilla. g passai litla brur.Mamma ba mig um a ur en hn d.

Eins og hundarnir sveitinni lari sem urfa ekki anna en vatn r drullupolli................


g vil ekki vera barninu mnu sskpur!

Why are you so in my garden, brir
 

Leggist hlummana, piltar, ooo obb ooo obb

 

Lill, hvar er barni mitt?

 

 

hr er ein sagan r leikritinu, en hver persna sr sna smsgu,
(eins og hver og einn s rum vikomandi en missandi)

ÉG ER HÆTTUR ! FARINN !

ÉG ER EKKI MEÐ Í SVONA ASNALEGRI SÖGU

ISBN 9979-895-38-1

 

Áslkákur og Bergþóra eru að bera húsgögnin úr stofunni upp á loft. Já, bara bambra öllu eldgamla sófasettinu upp stigann og troða því inn í kvistherbergin. (Ég hefði nú haldið að nóg væri að hafa vefstólinn hennar Bergþóru þar.)

Siggi (sonur þeirra, sem er á sjónum) hefur eitt herbergi uppi á lofti, en Bergþóra með vefstólinn ætlar að fá tvö.

Fá tvö?

Já, en, íbúðin er niðri. Þar er stofa, svefnherbergi, eldhús, bað og herbergið sem Siss hefur. Siss er 15.

Hvers vegna þarf Bergþóra af fá tvö herbergi uppi?

 

-Hvers konar ógurlegt bryggjutimbur er í þessum sófagarmi? stynur Áslákur upp milli pústranna. -Þeir hafa ekki verið að spara timbrið í gamla daga.

Ég er líka með alla þyngdina. Reyndu að lyfta undir þetta, manneskja.

Þau taka aðra dýnuna úr hjónarúminu, dýnu Bergþóru. Hjónarúmið verður eftir með einni dýnu í.

Ég bara næ engu taki á dýnuskömminni, segir Bergþóra móð. -Stiginn er svo brattur.

 

Siss kemur heim, askvaðandi eins og venjulega:

-Hva? Hvað er um að ske?

Hún lítur inn í stofuna:

-Sófasettið farið? Loksins verið að henda þessum haugamat út?

-Nei elskan, svarar Bergþóra. Það er komið upp á loft. Ég læt nýtt áklæði á, þ.e.a.s. hendi gömlum bútasaums- ábreiðum yfir stólana.

Við pabbi þinn erum að skilja, vina, að borði og sæng. Við komum okkur þó saman um eitt: að hætta að vera ósammála um allt.

-Nú?

-Ekkert meir.

-Hver gefur manni að borða?

-Það verða nú einhver ráð með að fá sér í svanginn, svarar Bergþóra.

Siss yppir öxlum og hallar undir flatt. Samtalinu lokið.

Hún er 15, og alltaf að reyna að vera víðsýn og frjálsleg. Þess vegna getur hún ekki hneykslast, ekkert sagt.

Runki er að sjálfsögðu með henni. Ef við sjáum Siss, sjáum við Runka líka. En Runki segir aldrei neitt.

Siss fer inn í herbergið sitt. Bara yppir öxlum og fer inn í herbergið sitt. Runki auðvitað á eftir. Áslákur hnyklar brúnir ósjálfrátt.

Þau bambra dýnunni upp stigann með pústrum og stunum.

-Hví ert þú svo þungbrýnn, ljúflingur? spyr Bergþóra á gullaldarmáli.

Það verður bið á svari, því dýnan þarf að komast fyrir beygjuna á stiganum.

En að lokum: -þessi deli.

-Runki, segir Bergþóra.

Hún talar alltaf í sama rólega tóninum. Allt, allt of yfirveguð. Óþolandi róleg þessi manneskja.

-Hann er ágætis sál, strákgreyið, bætir hún við. -Gott að tala við hann.

-Tala? Ég hef nú aldrei nokkurn tíma heyrt hann segja eitt einasta orð. Líður um eins og vofa, þessi drengur.

-Bara gefa sér tíma. Gefa sér tíma. Fínn strákur.

-Þetta vill ekkert læra, ekkert gera. Þetta er bara - er bara hippi! Og þú ert að hæna þetta að.

Bergþóra bisar við að komast tröppu úr tröppu. Það er svo erfitt að ná taki á dýnum.

-Það rætist áreiðanlega úr honum, segir hún. -Það er von að þessi grey kikni undan öllum þessum kröfum.

-Hvaða andskotans kröfum? Það var í gamla daga sem gerðar voru kröfur til manns. Kröfur!

(Áslákur er ekki sérlega blíður í málrómnum.)

-Kröfum foreldra og þjóðfélagsins um að standa sig, svarar Bergþóra. -Allir þurfa að verða eitthvað. Krafan um að standa sig

standa sig

standa sig

standa sig. Það er von að einhver grey bregðist svona við.

Það sýnir þó kjarkinn til að snúast gegn.

-Ertu að afsaka aumingjaskapinn? Skeð gat það nú. En þetta er dóttir mín sem er að dandalast með þetta í eftirdragi. - Hvert sem hún fer. - Eins og hundur á eftir henni.

-Hún velur sér vini sjálf.

Þessi grey eru að reyna að bjóða lífinu birginn.

-Það þýðir ekkert að tala við þig, manneskja. Þú ert eins og íslenzk veðrátta: Þegar hann blæs, þá blæs hann köldu.

Bergþóra stígur í pilsið í hverri tröppu. Hún gengur alltaf í þessum fatahrúgum sínum. Hvers vegna getur þessi kvenmaður aldrei gengið í venjulegum fötum? Hvers vegna alltaf eins og labbandi fataskápur, hver silkihúfan upp af annarri? Ja bara "be your age" sko. Unglingar geta kannski gengið í svona, en fullorðið fólk! Nei. Það er til soldið sem heitir þroski, sko.

-Hérna í hornið, segir Bergþóra.

Þau láta dýnuna á gólfið í hornið.

 

Áslákur fer niður.

Tóm íbúð.

Hann einn. - Eitthvað spennandi. Eitthvað sársaukafullt? Eitthvað sem ekki var hugsað til enda?

 

Bergþóra er ein uppi. Ein.

Eitthvað svo spennandi. Hún snýr sér í hring af kæti. Eitthvað er það samt sem er svo skrýtið. Það blæðir úr einhverju þegar klippt er á fortíðina. Iss nei. Þetta var orðið vanahjónaband. Hvað ætli blæði úr nokkru, þegar klippt er á vanahjónaband. Vani. Vani? Já. Frá fæðingu, frá getnaði, er verið að pakka manni inn í vana. Fjötra mann. Og alla æfi heldur maður áfram að hjúpa sig meiri og meiri vana. Það er ósköp eðlilegt að það sé erfitt að breyta. Til þess þarf tíma. Tími. Tími? Já. Þetta flæði, þetta óhöndlanlega afl, læknislyf, sem aldrei lætur að stjórn. Stundum er nógur tími, allt of mikill tími, og hann er stríðnislega lengi að líða, andstyggilega lengi. Til dæmis þegar maður bíður eftir lífinu. Svo þegar ekkert er fyrir stafni, ekkert til að hlakka til, liggur honum ekkert á, helvízkum.

Vefstóllinn í einu horninu, trönur og penslar, enginn að trufla. Er það þetta sem hún hefur alltaf þráð innst inni?

Já.

Bergþóra dansar af ánægju uppi á lofti.

 

Áslákur dansar ekki niðri, en hann hlammar sér á bekkinn.

Hvaða bekk?

Bekkinn, þennan gamla, útskorna, ljóta trébekk, sem hann erfði. Honum þykir vænt um þennan bekk. Sagt er að lang-lang-lang-afi hans hafi skorið þetta út. Þess vegna er bekkurinn í stofunni. Munstrið á bakinu er svona keltneskur undra-skraut-vafningur. Endaleysa. Það er þrekvirki að skipuleggja slöngur og dreka þannig að öll flækjan gangi upp. Ekki að furða þótt ein og ein sveigja sé dálítið ferköntuð.

Bergþóru hefur alltaf þótt hann fallegur þessi klunnalegi bekkur. Það er hræðilega óþægilegt að sitja á honum.

Áslákur situr þarna og hugsar um húsgögnin sem hann ætlar að fá sér í stofuna, - stofuna sína. Ekki valdi hann þetta sófasett sem hann er nú laus við. Það var Bergþóra.

Áslákur veit alveg hvernig stóla hann ætlar að kaupa. Búinn að sjá það út.

 

-Pabbi! (Það er Siss sem kallar). -Það verður partí hjá mér á eftir. Er það ekki í lagi? Við ætlum bara að hittast hér fyrir ballið, sko. Það gat enginn haft það.

-Hér? Partí? Ertu frá þér?

-Við erum að fara á ball. Þetta verður stutt, bara krakkarnir úr mínum bekk.

Nú þau eru að dingla.

Siss fer til dyra.

Tveir útfríkaðir með bokku vaða inn: -Hæ, nokkur kominn?

Flott húsgögn heima hjá þér, Siss!

Hvað er um að ske? Hreingerning? - Eða bar kallinn allt út svo það væri ekki hægt að stúta blómsturvösum og setja brunabletti í sófasettið?

Þetta verður fyrirmyndarpartí; ekkert hægt að skemma.

-Þetta er skilnaður að borði og sæng, svarar Siss, -borðið fór, sængin varð eftir.

Dinglað aftur.

Stelpur með ídýfur og saltkex og skrúfur.

Svo kemur gosið, næst þegar er dinglað.

Skvaldrið eykst. Poppið hækkað eftir því.

O.s.frv.

Áslákur er löngu farinn inn í svefnó og búinn að loka.

 

Löngu seinna eru líkin fjarlægð (tómar flöskur látnar detta í öskutunnuna) og skríllinn hverfur inn í leigubíla.

Áslákur sofnar einn í hjónarúminu með aðeins annarri dýnunni í.

 

 

Daginn eftir hringir Áslákur í Dollý:

-Við þurfum ekki lengur að vera í þessum asnalega feluleik, elskan. Ég er Skilinn. Frjáls maður.

 

Silfurgrár bíll Dollýjar stoppar fyrir utan hjá Ásláki um kvöldið. Hún stígur út. Hún er með bleikan barðahatt úr fílti, með bleikum rifsborða á. Hún er alltaf svo smart, svona stæll á henni, þú skilur. Og það er alltaf ilmvatnslykt af henni.

M.ö.o.: Dollý kom í heimsókn.

Dollý kom oftar og oftar í heimsókn. Húsgögnin hennar Dollýjar komu líka í heimsókn, svo ekki þurfti Áslákur að kaupa stólana sem hann var búinn að sjá út. Dollý fannst þeir nefnilega ljótir. Dollý vill hafa það í klassa.

Það kom önnur dýna, lillablátt rúmteppi með miðseymi og pífu, og dúllupúðar, alls konar túpur og dósir og snyrtiborð undir þær.

Dúddí vinkona Dollýjar og maðurinn hennar komu líka í heimsókn og þá var nautakjöt, rauðvín og kertaljós. Dollý heldur mest upp á samanblandað líkjör og koníak með kaffinu. Þú ættir bara að prófa þetta. Æðislega gott.

Hún keypti velúrgardínur í stofuna. (Bergþóra fékk þær handofnu.) Það var Dúddí sem átti hugmyndina að því að mála bekkinn. Dollý lét mála forngripinn bleikan (fannst það fara bezt við rókokkósófasettið), setti í hann lillabláan dúllupúða. Áslákur fékk sjokk: Ættargripurinn rúineraður.

Hann fékk líka reikning fyrir efni í gardínur og saumaskap á þeim.

 

Siss er að máta hattana hennar Dollýjar, en Dollý segir að þeir klæði hana ekki; bleikt og blátt séu ekki hennar litir.

Stundum, þegar Dollý er með rautt hár, notar hún grænt, en græni hatturinn klæðir ekki Siss. Svo þær fara í bæinn og kaupa svartan hatt og svarta slá á Sissu.

Þegar Áslákur kemur heim af skrifstofunni, eru græn leður-stígvél fyrir utan, dömustígvél. Hann lítur í forstofu-spegilinn og lagfærir bindið.

Þetta reynist nú bara vera nýju leðurstígvélin hennar Siss. Það er ekki gestur hjá Dollý. Reikningurinn bíður Ásláks.

-Stúlkan er orðin 15 ára, segir Dollý. -Hún getur ekki gengið í þessum ógeðslegu barnalegu fötum: úlpu, buxum og æfingaskóm.

Svo sýna þær Ásláki nýju dressin.

-Svona falleg stúlka verður að eiga falleg föt.

 

 

Vefurinn stækkar hjá Bergþóru uppi á lofti: abstrakt kona með hjólbörur.

Málverkið á trönunum tekur á sig skýrari mynd: Grænn bali á hvolfi, á honum blár, hlæjandi köttur. Og Bergþóra syngur:

Á grænum bala ....

 

Siggi var að koma í land. Hann opnar auðvitað útidyrnar, hendir sjópokanum á forstofugólfið og kallar: -Hæ.

-Hæ, svarar falleg skær kvenmannsrödd.

Hann lítur þá auðvitað inn í stofu, því þaðan kom hæið. Þar blasir við honum vitlaus stofa. Hann hallar undir flatt, fer að pæla í, hvernig lykillinn passaði að dyrum vitlauss húss,

- hann gat ekki hafa farið húsavillt.

Dollý bara kynnir sig.

-Hvar er mamma?

-Uppi.

 

 

-Sæll vinurinn. Kominn í land.

-Sefurðu hér!? Bara dýna á gólfinu! Fleti!

-Þetta er svo ágætt.

Þú notar rjóma í kaffið. Var Dollý komin úr vinnunni?

Bergþóra stekkur niður til að fá lánaðan rjóma í kaffið.

 

-Já, hvað vorum við að segja? Já. Þetta er svo ágætt.

En falleg rjómakanna sem Dollý á. Áreiðanlega ekta silfur.

-Hvað gerðist?

-Ekkert. Bara tekin ákvörðun. Gamla góða aðferðin:

1. hvers langar mig til?

2. hvað ákveð ég svo að gera?

-En þessi Dollý?

-Afbrýðisemi og öfundsýki eru mannskemmandi.

Hvernig var túrinn?

Eitt kvöldið sitja Dollý og Áslákur í fína rókokkósófanum með kaffi í fínu mokkabollunum og horfa á sjónvarpsfréttir. Þá er barið að dyrum.

-Bergþóra ætlar að sjá íslenzku myndina hjá okkur, segir Dollý,

Og hún nær í fínan mokkabolla handa Bergþóru.

Áslákur er eitthvað kindugur á svipinn.

-A, komið litsjónvarp, segir Bergþóra.

-Ég hélt nú að sauðalitaforngripirnir heyrðu sögunni til, segir Dollý hlæjandi.

-Hvað gerðuð þið við þetta gamla? Getum við Siggi ekki fengið það upp?

-Þú segir nokkuð. Er nokkuð búið að henda því, Áslákur?

Náðu í líkjör og koníak, elskan.

 

Það er ekki beint hægt að segja að Áslákur hlakki til að myndin í sjónvarpinu byrji, því hún fjallar um herstöð á Íslandi. Þær eru ekki alveg sammála um þau mál, þessar tvær konur.

-O, mér finnst þetta svo ógeðslegt svona hernaður og stríð og svoleiðis, segir Dollý.

-Við höfum varnir til þess að ekki verði stríð, segir Bergþóra.

-Það er eitthvað að kólna úti, segir Áslákur.-Hverju spáði hann?

-O, ég vona að þessum friðarhreyfingum verði eitthvað ágengt, segir Dollý. -Óhugnanlegt þetta kjarnorkudót.

-Ég held bara að hann ætli að fara að snjóa, segir Áslákur.

-KGB rekur þetta á vesturlöndum, friðarhreyfingarnar, segir Bergþóra,-fyrir auðtrúa sálir, til þess að grafa undan vörnum vesturlanda.

-Viðbjóður, þessi hervæðing ..

-Má ekki bjóða ykkur meira koníak?

-Gasalega eru þetta sætir mokkabollar, segir Bergþóra.

Ásláki léttir stórlega.

-Ég er að safna.

Gefðu okkur meira kaffi, elskan, segir Dollý. -Mann þyrstir af Bernaise-sósunni. Við vorum með bloody.

-Nautasteik? spyr Bergþóra?

-Já, Áslákur nennti ekki út að borða.

-Hann er svo heimakær og kvöldsvæfur, hann Áslákur.

-Svo er klúbbur hjá mér á morgun. Alltaf klúbbur á þriðjudögum. Stelpurnar eru orðnar svo spenntar að sjá Áslák. Ég var að hugsa um að hafa fondue til tilbreytingar.

-Svo Áslákur fær ekki skötuna sína á morgun.

-Skötu!

-Já, uppáhaldið sitt.

-Nehei. Það verður sko ekki skata.

Þar sem Dollý er alltaf í klúbb á þriðjudögum, ákveða þær að Áslákur fái skötuna sína á þriðjudögum, nema auðvitað þegar Dollý hefur klúbbinn. Bergþóra eldi niðri, því Siggi, Siss og Runki vilji öll skötu. Dollý þolir sko ekki lyktina af skötu. Kemur ekki nálægt svoleiðis.

Svo eru þær að láta sér detta í hug að .....

 

 

Áslákur er ekki vanur að stökkva upp á nef sér, en honum gremst hvernig þær ráðskast. Það er bara eins og hann sé eitthvert aukaatriði! Það er nú einu sinni hann sem er húsbóndinn í þessari sögu. Eða hvað finnst þér?

-Augnablik, augnablik, segir Áslákur og sprettur upp úr rókokkósófanum. -Ég er bara ekki með í svona asnalegri sögu. Ég er hættur. Farinn.

Áslákur strunsar út úr stofunni. Þær þagna báðar.

Áslákur er ekki sú manngerð sem skellir hurðum, en hann lokar stofuhurðinni mjög ákveðið á eftir sér.

Þær heyra fótatak hans frammi á gangi.

Svo verður allt kyrrt.

Áslákur tekur ákvörðun - ja þetta er nú einu sinni hans hús; ævistarf hans liggur í þessari steinsteypu - Áslákur tekur ákvörðun og framkvæmir: Hann fer inn í svefnherbergi og byrjar að hátta sig. Áslákur er kvöldsvæfur maður.

 

Bergþóru og Dollý léttir þegar þær heyra ekki í útidyrahurðinni.

-Ji, segir Dollý, og byrjar að flissa.

-Hvað? spyr Bergþóra.

-Ég keypti vatnsrúm í dag, og Áslákur veit það ekki. Hvað, þegar hann hlammar sér í rúmið?

Innanúr svefnherbergi heyrist lágt óp.

Þær skella báðar uppúr.

 

******************

r, borin upphafi alls, afl sem enginn fr stva
v hn kemur r upprunanum
tt vi kllum hana ra, rkelnkni
me fyrirlitningartn rddinni
tt vi deyum lkami manna og barna
eyum grri og kgum dr
er aldrei aldrei aldrei hgt a deya r
ess vegna fast aftur og aftur ll essi saklausu brn
me st v ga