|
Krossinn helgi
Heilagur
gripur í eigu minni
Tilbaka
Til aðalsíðu
Tilbaka
Til aðalsíðu |
Fyrir rúmum 30 árum þurfti ein vinkona mín á
aðstoð minni að halda og var mér ánægja að því að láta henni hana í té.
Við vorum æskuvinir en hún hafði horfið af æskustöðvunum og flutst til
Englands og dvalið þar tvo áratugi, hjá ættfólki sínu. Nú hafði gamla
ættfólkið hennar dáið og hún erft eftir það talsvert af lausafé, sem hafði
verið sent hingað til Reykjavíkur. Vinkona mín átti nóg af góðum
innanstokksmunum í búi föður síns, og vildi því koma erfðafénu í peninga
og til þessara hluta þótti henni og skyldfólki hennar, ég vera til valinn.
Hún bað mig því um að hjálpa sér með þetta og tók ég það að mér og
framkvæmdi eftir bestu getu.
Þetta tókst svo vel að þegar kassinn var
gerður upp, hafði minni góðu æskuvinkonu áskotnast helmingi meira fé fyrir
lausaféð en áætlað var í byrjun.
Nú vildi hún endilega borga mér
fyrirhöfn mína í peningum, en ég neitaði að taka við nokkrum eyri, þar sem
ég hafði tekið þetta að mér sakir gamallar vináttu. Þá vildi hún gefa mér
gamla silfurskál en ég neitaði henni. Ég hafði ekkert með hana að gera.
Loks jöfnuðum við þessi viðskipti okkar í allri vinsemd þannig að ég þáði
að gjöf frá vinkonu minni, lítið krossmark, sem ég á enn og hefi ekki
hugsað mér að láta fara á neinn flæking.
Krossmarkið er handmálað með
ljósgrænum vatnslitum á gulan pappír. Utan um krossinn vefja sig
mjallhvítar dalaliljur, sem vaxa upp úr grænni þúfu, sem bindur krossinn
við jörð.
Þessi mynd er innrömmuð í einfaldan ramma.
Í huga mínum
hefur ávallt einhver yndisleiki hvílt yfir þessu litla krossmarki. Mér
hefur stundum fundist einhver ró eða vellíðan færast yfir mig ef ég hef
litið það augum, eða jafnvel þó að ég hafi aðeins hugsað til þess.
Um
mörg ár hafði ég þetta yndislega litla krossmark hangandi lágt á vegg rétt
við gluggann, þar sem skrifborðið mitt stóð, þannig að það blasti við
sjónum mínum þegar ég sat við skrifborðið og var að vinna. Þá var það oft,
þegar ég lagði frá mér pennann, hallaði höfðinu, greip hægri hendinni um
hökuna og fór að hugsa, að mér varð starsýnt á litla krossmarkið umvafið
dalaliljunum.
Mér var nú farið að þykja vænt um þennan kross og fannst
mér reyndar stundum að ég hefði hlotið hann að verðleikum, sem er meira en
hægt er að segja um ýmsa aðra krossa, sem mönnum falla í skaut.
Svo var
það einn dag, að ég tók hann ofan af naglanum, sem hann hékk á og
rannsakaði hann nákvæmlega. Kom þá í ljós letur fyrir neðan krossinn, sem
skyrði frá því, að þetta litla og fíngerða listaverk hefði nafngreindur
enskur málari málað þegar hann var staddur á fjallinu helga við Jerúsalem
í marsmánuði, 1885. Eftir þetta kalla ég alltaf litla krossinn minn
"Krossinn helga", og nú er hann orðinn mér svo mikils virði að ég treysti
mér ekki til þess að meta hann til peningaverðs.
Nú skal sögð
einkennileg saga í sambandi við "krossinn helga.
Hún gerðist einhvern
tíma á árunum um og eftir 1920, þegar ég var í söfnuði Haraldar prófessors
Níelssonar og sótti hverja messu hans í heilan áratug. Síra Haraldur var,
sem kunnugt er, afburða kennimaður, heittrúaður en frjálslyndur í
skoðunum. Ég var hrifinn af að hlusta á ræður hans og honum á ég mikið að
þakka. Hann veitti hlýju í huga minn og nýju ljósi inn í trúarlíf mitt,
svo að ég vona að sú birta nægi mér til ferðarinnar miklu.
Einn
sunnudag, að hausti til, kom ég úr kirkju hjá síra Haraldi. Það var orðið
dimmt en ég kveikti á einum litlum lampa, sem stóð á lágu borði við
höfðalag legubekks, sem var í horni stofunnar. Frá ljósinu sló daufri
birtu til veggja. Ég var einn í stofunni og lagði mig á legubekkinn. Djúp
kyrrð hvíldi yfir öllu og ekkert hljóð heyrðist nema tifið í gömlu
klukkunni í mahogni-kassanum, sem nú hafði talið mínúturnar fyrir 5 eða 6
kynslóðir.
Það hefur máske sigið á mig höfgi, en ég held þó ekki. Hugur
minn var enn ekki laus við áhrifin í kirkjunni og ég hef, án alls efa,
verið á þeirri stundu meðtækilegur fyrir öllum góðum áhrifum frá verum á
öðru tilverustigi.
Það er ekki að orðlengja, að ég sá þá sýn, sem mér
er mjög minnisstæð. Mér varð litið til "krossins helga" á þilinu við
gluggann. Sá ég þá að fyrir framan hann kraup ungur maður á bæn. Ég
þóttist þegar sjá að þetta væri Englendingur; hann var svo hvítur á hörund
og hár hans var svo tinnusvart og gljáandi.
Ég horfði á þetta góða
stund, en síðan stóð pilturinn upp og sneri sér að mér með lokuðum augum
og hendurnar í bænastillingu. Svo gekk hann hægt yfir að bekknum, sem ég
lá á, og kraup þar aftur fyrir framan mig. Þar horfði ég enn á hann góða
stund og varð einkanlega starsýnt á hversu skarpleitur hann var og hve
hendur hans voru hvítar.
Svo hrökk ég upp og var sýninni
lokið.
Síðar komst ég að því að "krossinn helgi" hafði hangið á vegg í
ensku heimili um þrjá tugi ára. Þar var bænaskemill fyrir framan hann og
þar bændi sig allt heimilisfólkið að enskum sið, á hverju kvöldi áður en
það gekk til svefnherbergja sinna til hvíldar.
En hvað var þarna að
gerast? Var þarna einhver framliðinn enskur séntilmaður enn að biðja fyrir
sér, og naut ég fyrirbæna hans?
Ef þú, lesari góður, trúir því að ég
segi hér rétt og satt frá þessari sýn minni, þá trúir þú því líka að þarna
var góður andi á ferð og í góðum tilgangi.
En "krossinn helga" læt ég
ekki fyrir nokkurn pening.
Heimild: Ævisaga Oscars
Clausen. |