|
"Ég krýp við fótskör þína
og fel þér framtíð
mína."
Jensína Ólafsdóttir í Bæ var
ljósmóðir í Árneshreppi í Strandasýslu frá 15. ágúst 1928 og nær
óslitið þar til ljósmæðraumdæmi í sveitum voru lögð niður með
lögum.
Hún var gerð að heiðursfélaga Ljósmæðrafélags Íslands
fyrir langa og farsæla ljósmóðurþjónustu í því erfiða byggðarlagi;
ekki hvað síst meðan Árneshreppur var allur í byggð frá Kolbeinsvík
að Skjaldabjarnarvík við Geirhólmsgnúp, þar sem eru sýslumörk
Strandasýslu og N-Ísafjarðarsýslu.
Margbýlt var þá á flestum
bæjum og margar ungar konur, sem þurfti að sinna.
Jafnframt var
hún húsmóðir í Bæ frá því í september 1929, gift þeim sem hér segir
frá.
Frá unga aldri var Jensína veil fyrir brjósti, gekk með það
sem kallað var krónískur bronkitis, sem olli henni oft óþægindum og
erfiðleikum, þó hún léti það ekki aftra sér í starfi sínu nema brýna
nauðsyn bæri til.
Verður það ekki rakið hér, aðeins sagt frá einu
sérstöku atviki í því sambandi, svo sérstætt sem það er í eðli
sínu.
Þessi krankleiki hennar leiddi til þess að læknar hennar
ráðlögðu henni að leita sér hjálpar á Vífilsstöðum, til sérfræðinga
þar. Leiddi það ávallt til nokkurs bata, þó hún losnaði aldrei við
þann erfiða kvilla.
Það var haustið 1970 að Jensína var mjög
lasin af þessum þráláta sjúkdómi. Læknar ráðlögðu henni þá að fara á
Vífilsstaði, sér til heilsubótar og lögðu á ráð með það.
Var hún
þar í um tvo mánuði og hresstist allvel.
Farið var að líða að
jólum þegar hún fór frá Vífilsstöðum. Hún fór þá heim til Elínar
Sæmundsdóttur, fósturdóttur okkar og var hjá henni meðan hún beið
ferðar heim með skipi, dagana fyrir jólin, ákveðin í að verða heima
um hátíðarnar.
En meðan hún beið ferðar kenndi hún lasleika og
leið ekki vel. Hún harkaði það þó af sér og lét lítið á því bera,
ákveðin í að komast heim fyrir jólin, sem óðum nálguðust.
Ekki
var þá um neinar ferðir aðrar að ræða en með strandferðaskipunum
Esju eða Herðubreið.
Með herkjum tókst henni að leyna lasleika sínum
til að koma í veg fyrir að hún yrði kyrrsett. Það tókst. Hún kom
heim með öðru hvoru skipinu til Norðfjarðar. Þaðan var skammt
heim.
Öllum var okkur fögnuður í heimkomu hennar og hugðum gott
til jólanna. En sá fögnuður varð blendnari en við bjuggumst við. Í
stað þess að henni batnaði sá lasleiki sem hún hafði tekið, þyngdi
henni heldur þegar heim kom. Reyndi hún þó að taka þátt í
undirbúningi jólanna. En það varð henni ofraun. Fór það svo að hún
varð að leggjast rúmföst, dagana milli jóla og nýárs og leið
illa.
Ekki var auðvelt að leita henni hjálpar. Yfir hátíðina gekk
í versta veður, svo allar ferðaleiðir urðu ófærar.
Læknir var þá
á Hólmavík, Guðmundur Steinsson. Haft var samband við hann og leitað
ráða. Hann taldi að hér væri full alvara á ferð og óvíst hvernig úr
rættist. hann taldi sig eiga lyf, sem hugsanlega kynnu að koma að
gagni og vinna bug á sjúkdómi Jensínu. En tíðarfarið var svo vont að
engin leið var að ná í þau.
Leið svo fram á gamlársdag. Veðrið
hélst óbreytt. Þá leið Jensínu minni mjög illa. Lá í móki með hita
og vanlíðan, en þó með fullri rænu. Fátt var hægt að gera nema bíða
og sjá til hvað yrði.
Við höfðum samband við Guðmund lækni. Hann
var áhyggjufullur, en engin leið var að nálgast hjálp hans eða þau
lyf, sem hann taldi að gætu komið að gagni. Tíminn yrði að leiða í
ljós hvað yrði. Nóttin, sem í hönd færi, skæri úr um það.
Það var
því ekki áhyggjulaust gamlárskvöld þá í Bæ.
Jensína reyndi að
telja í mig og okkur kjarkinn. Sagði mér að hátta og sofna. Ég gæti
ekkert gert. Við yrðum að sjá til um hvað yrði.
Það varð því úr
að ég lagðist til hvíldar og svefns.
Einhvern tíma um miðja
nóttina dreymir mig að Guðjón bróðir minn sé kominn. Hann segist
vera í póstferð og verði að hafa hraðann á.
Guðjón var þá látinn
fyrir nokkrum árum, en fyrirmér var hann í draumnum lifandi og
raunverulegur.
Eins og áður sagði var asi á honum og hann vildi
hraða ferð sinni sem mest.
Segir hann mér að ef ég vilji koma
boðum með sér þá verði ég að gera það fljótt. Hann megi ekkert
tefja.
Dregur hann þá upp bréfspjald, líkt og póstkort að stærð.
Allt er það útskrifað en hann bendir mér á að efst í hægra horni
kortsins sé afmarkaður, auður reitur, líkt og fyrir lítið frímerki,
óútfylltur. Segir hann mér að ef ég vilji koma boðum frá mér með
honum, þá skuli ég skrifa þau boð í litla, auða reitinn. Og enn
leggur hann áherslu á að ég verði að vera fljótur. Hann megi engan
tíma missa.
Ég varð við þessu. Fékk mér eitthvað til að skrifa
með í þennan litla reit. Án frekari umhugsunar skrifaði ég þetta í
reitinn:
"Ég krýp við fótskör þína
og fel þér framtíð
mína."
Guðjón tekur við kortinu af mér
og er mér horfinn um leið. Ég stóð einn eftir.
Við þetta vakna
ég. Atburðurinn er ljóslifandi í huga mér án þess ég geri mér
frekari grein fyrir hvað hafði gerst í þessu sambandi.
Ég fór
fram úr rúminu og næ mér í blað og penna og festi á það sem fyrir
mig hafði borið í þessari draumvitund minni (síðar stakk ég blaðinu
niður hjá mér. Veit varla hvar það er nú).
Síðan sté ég upp i
rúmið mitt, eftir að hafa litið til Jensínu minnar, sem þá lá í
móki. Ég sofnaði svo og svaf til morguns.
Það fyrsta sem ég gerði
var að líta eftir Jensínu minni. Þegar hún vaknaði á morgni
nýársdags, var henni heldur léttara. Og það hélt áfram. Henni létti
smám saman og komst á fætur og til heilsu, sem entist henni nokkur
ár.
Hún andaðist 5. október 1992, fædd 18. febrúar 1902.
Þar
með er þessari frásögn minni lokið.
Hver og einn getur dregið
sínar ályktanir um hvað það var, sem hér hafði gerst. Það, sem varð
mér helst umhugsunarefni í sambandi við þetta er, að í draumnum var
hugur minn í engu sambandi við ástand Jensínu. Það var ekki fyrr en
frá leið að ég fór að hugsa út í hvaða samband var þarna í milli. Og
framsetning þeirrar boðsendingar, sem mér var boðið að koma frá mér,
var orðuð á annan hátt en bænarorð mín önnur í mörgum öðrum
tilfellum og komu mér dálíltið á óvart, þegar ég fór að hugleiða
þetta nánar. Þau eru borin fram í bljúgri lotningu fyrir því
almætti, sem yfir okkur er og allt um kring. Ósjálfrátt verða þau
til í huga mér og borin áfram að fótskör þess sem ræður lífi okkar og
velferð á örlagastundu.
Síðan hafa þau oft komið upp í huga mér á
þeim biðtíma sem mér sjálfum hefur verið gefinn, hin síðustu ár, án
þess að ég geti gert mér grein fyrir hverjum tilgangi það
þjónar.
Árneshreppur er
ein af jaðarbyggðum þessa lands, afskorinn frá samgöngum við önnur
héruð og byggðarlög. Ekki ósvipað því sem er í Grímsey, einkum um
vetrarmánuðina. Þegar bráðan vanda ber að höndum er það flugið á
Gjögur sem hefur verið okkur mikils virði og oft bjargað á síðustu
stundu, þegar neyðartilfeli báru að höndum. Iðulega með
undursamlegum hætti.
Það hefur oft leitt huga okkar að því, að
yfir þessari, nú fámennu, afskekktu byggð, væri hulinn
verndarkraftur, sem héldi verndarhendi yfir okkur.
Sú hugsun
hefur veitt mörgum okkar öryggiskennd og sætt okkur við búsetu
okkar, þó ekki hafi verið hrópað hátt um það.
Árneshreppur,
Trékyllisvíkin og aðrir staðir hans, búa yfir fágætri fegurð, sem
vart á sinn líka. Bæirnir, býlin, hvert og eitt, hjúfra sig í návist
og faðmi hinna stórbrotnu og tígulegu fjallgarða og tinda þeirra,
sem gnæfa eins og turnar í himinhæð á þeirri listasmíði sem þeir
eru, hver og einn, og mynda víða tvöfaldan fjallahring bak við
byggðina. Og úthafið á aðra hlið með fjörðum, víkum og vogum, í
margbreytileik sínum.
Allt er þetta undurfagurt.
Ýmsir þeirra,
sem hafa heimsótt þessa byggð, hafa talið sig verða vara við þá
dularmögnun sem yfir henni hvíli, líkt og hulinn verndarkraftur. Oft
er eins og þetta hafi ásannast og við þreifað á því með
sannindum.
Sú frásögn, sem ég
hef nú sett á blað, er eitt dæmi þess. Því er
hún, meðal annars, sögð
hér.
Guðmundur P. Valgeirsson frá
Bæ.
(Heimild: Heima er bezt
1997) |
