HVERNIG VILTU HAFA

KAFFIР ÞITT?

STERKT?  -  MIÐLUNGS?  -  VEIKT?

LÖGMÁL GRESHAM’S--SEM SEGIR AÐ FALSKIR PENINGAR EYÐILEGGI LÖGLEGA PENINGA--HEFUR VERIÐ STARFANDI Í LÍFI ALCOHOLICS ANONYMOUS.  VEIKT AA HEFUR TILHNEIGINGU TIL AÐ ÚTRÝMA STERKU AA.

ER ÞETTA EITTHVAÐ SEM MÉR KEMUR VIÐ?

ÞARF ÉG AÐ SPYRJA MIG HVORT ÉG SÉ AÐ FLYTJA BOÐSKAPINN RÉTT?

Það eru þrjár leiðir til að vinna AA prógrammið.  (1) Hin sterka leið, upphaflega leiðin, sem reynst hefur kröftug og traust í virkni sinni í yfir sextíu og fimm ár.  (2) Meðal- leiðin - ekki svo sterk, ekki svo örugg, ekki svo viss, ekki svo góð, en virkar samt eitthvað.  Og (3) síðan veika leiðin, sem reynist í raun ekki vera nein leið heldur orðrétt „villutrú“, fölsk kennsla, beygluð afbökun á því sem stofnendur Alcoholics Anonymous settu skýrt fram að væri prógrammið.

Þegar ég var orðin ellefu ára meðlimur í Alcoholics Anonymous, var ég enn uppnuminn af samblandi einfaldleika, gagnsemi og grundvallarhugsjón tólf spora batakerfi AA-samtakanna.

Þessi djarfa vinnuteikning til breytinga á lífi alkóhólistans var gerð 1939 af fyrrverandi vonlausum drykkjurút sem þjónaði sem svaramaður fyrir óþekktan, ósannaðan félagskap 100 endurhæfðra drykkjumanna, sem margir hverjir voru enn á fyrstu þrepunum í bataþróun frá alkahólánetjuninni.

Þrátt fyrir víðfeðmi innihalds Sporanna eru þau svo einfaldlega orðuð og svo vel útskýrð í fimmta kaflanum og í eftir á fylgjandi efni AA-bókarinnar „Alcoholics Anonymous“, sem á ensku er kölluð „The Big Book“ að hver sem er getur framkvæmt þau.  Það er einmitt í því sem mesta snilldin liggur. Það eru engar kröfur um fyrri hreinleika í lífinu eða æðri menntastig. Einungis er spurt um vilja til að viðurkenna persónulegan ósigur og einlægan ásetning til að breytast.

Sporin tólf eru í skarpri mótsögn við hina veraldlegu sálfræðireglu að þar sem  afkastagetan er á lágu stigi þurfi að gera litlar kröfur og væntingar um afköst svo að hægt sé að öðlast einhvern jákvæðan árangur í lífinu. Með slíkum viðhorfum hefði viðleitni hinni fyrstu AA-félaga tekið mið af því að koma saman prógrammi þar sem ekki væri farið fram á meira en að drekka ekki alkóhól og hverfa aftur til lífsins eins og það var áður enn alkóhólánetjunin fór að gera vart við sig eða lífi svokallaðra hversdags manna og kvenna í heiminum. Markmið hinna ný-afeitruðu fyllirafta varð hins vegar að verða að mönnum og konum er voru algjörlega á valdi Guðs.

Höfundar AA-bókarinnar vissu að þessi rótæka bataáætlun kæmi til með að styggja marga nýliðanna sem þeir voru að reyna að ná til með skilaboðum sínum og þeir gripu til tveggja ráða til að gera meðalið sykursætt.  Fyrst komu þeir með eftirfarandi afneitunnar yfirlýsingu strax eftir birtingu Sporanna í kafla fimm: „Mörgum okkar varð að orði,… Þetta tekst mér aldrei. Láttu ekki hugfallast. Engu okkar hefur tekist að fara eftir þessum frumatriðum út í ystu æsar. Við erum ekki dýrlingar. Aðalatriðið er, að við séum fús til að þroskast eftir andlegum leiðum. Frumskilyrðin, sem við höfum skrifað hjá okkur, eru vörður við þroskaleiðina. Við stefnum að andlegri framför frekar en andlegri full­komnun“.

Þessi stutta grein er snilldarinnsæi, sérstaklega setningin, „Við erum ekki dýrlingar“.  Hún hefur auðveldað þúsundum nýrra, hálf-sannfærðra AA-félaga (mig þar á meðal) að komast framhjá þeirri staðreynd að við stefnum--undir leiðsögn Sporanna--í hina fullkomlega óþekktu átt til andlegrar fullkomnunar.

Flest okkar byrjuðu að iðka Sporin án þess að vera fyllilega meðvituð um hin raunverulega mátt þeirra.  Reynslan sýndi okkur fljótlega að þau virkuðu.  Þau gerðu okkur ódrukkin og héldu okkur ódrukknum.  Frá hinu hreina hagnýtni-sjónarhorni okkar þá var það þetta sem skipti öllu máli.  Við vorum ánægð með að njóta edrúmennsku okkar og láta alla umræðu um það hvers vegna Sporin virkuðu, þeim kennimönnum eftir sem ekki voru alkóhólistar, lífi þeirra var ekki ógnað ef þeir færu að rugla eitthvað með ástæðurnar og kæmust að einhverri rangri niðurstöðu.

Stofnendur AA-samtakanna gerðu einnig nokkuð fleira til að koma í veg fyrir að hin andlega reisn og máttur Sporanna fældi ekki hinn græna nýliða í burt.  Þeir settu Sporin fram sem uppástungur fremur en skipanir.  Setningin sem kynnir sporin í fimmta kafla AA-bókarinnar segir, „Hér eru sporin sem við stigum, og í þeim felast tillögur okkar um leiðina til bata“. Þessi hugmynd hafði gífurleg áhrif vítt og breytt innan AA-hreyfingarinnar allt frá þeim tíma er „The Big Book“ kom fyrst út.  Drykkjufólk hatar að láta skipa sér eitthvað fyrir.  Frelsið til fara í gegnum Sporin með sínum eigin hraða og sinni eigin aðferð varð AA-félögunum fljótlega mjög kær.

Áður en við rannsökum nánar afleiðingar þessa kæruleysis í nálguninni við Sporin, þá er eitt furðufyrirbrigði sem er þess virða að það sé skoðaða nánar.  AA var til í full fjögur ár áður en Sporin voru endanlega sett fram í skriflegu formi.  Á meðan á þessum tíma stóð var prógramm í gangi og sem virkaði vel fyrir alkóhólista.  Það var samsett úr tveimur hlutum: Sex Spora „mann-fram-af-manni“-prógrammi og fjórum algildum siðferðisboðorðum –algjör heiðarleiki, algjör hreinleiki, algjör óeigingirni, og algjör kærleikur. Var þetta prógramm fengið frá Oxfordreglunum og mótmælendahreyfingunni sem AA-samtökin fæddust upp úr.  Sporin sex í „mann-fram-af-manni“-prógramminu frá fyrstu árum Alcoholics Anonymous, eins og þau birtast í „Alcoholics Anonymous Comes of Age“ bókinni, eru eftirfarandi:

Í þessum frumdögum Sporanna var ekki talað um tillögur. Þessir grundvallarþættir prógrammsins voru séðir af öllum eldri meðlimunum sem leiðbeiningar, sem lífsnauðsynleg frumskilyrði og voru rétt nýliðunum sem slík.

Þegar Bill setti Sporin fyrst fram, setti hann þau einnig saman sem leiðbeiningar, ekki sem tillögur. Þegar hugmyndin um að kynna Sporin sem tillögur kom fyrst fram, var Bill lengi einarður á móti því.  Að lokum--og það mjög treglega--samþykkti hann loks að Sporinn yrðu sett fram sem slík. Í bókinni „Alcoholics Anonymous Comes of Age“ segir hann frá því hvernig þessi tilslökun hans gerði ótöldum fjölda AA-félaga kleift að nálgast samtökin. Félögum sem annars hefðu fælst frá AA og aftur til virks alkóhólhisma.

Eigi að síður var Bill maður sem hafði varkárni og fyrirhyggju sem einkunnarorð og gekk úr götu sinni til að koma í veg fyrir árekstra.  Maður kemst ekki hjá því að brjóta heilann um það hvort tilfinning hans, viðkomandi ákvörðuninni um að kynna Sporin tólf í formi tillagna, væri ekki eitthvað meira tvíræð en hann vildi viðurkenna opinberlega eftir að málamiðluninni hafði verið náð.  Því verður ekki neitað að setningarnar í fimmta kaflanum í „The Big Book“, sem kynna Sporin tólf, eru fullar af framsetningum sem eru fullkomlega viðeigandi sem formáli að leiðbeiningum, en hæfa ekki eins vel sem kynning á safni tillagna.  Hér er upphaf fimmta kaflans með lykilorðum og orðasamböndum undirstrikuðum:

„Sjaldan höfum við vitað til þess að nokkur villtist af leið, sem einarðlega fetaði í spor okkar. Þeir, sem ekki fá bata, eru fólk sem getur ekki, eða vill ekki gefa sig algerlega á vald þessari einföldu stefnu, venjulega karlar og konur, sem eðlis síns vegna er ókleift að vera heiðarleg gagnvart sjálfum sér. Slíkt ógæfufólk er til. Því verður ekki um kennt. Það virðist vera fætt svona. Það er haldið eðlislægu getuleysi til að skilja og þroska með sér lifnaðarhætti, sem krefjast strangs heiðarleika. Líkur þess fyrir bata eru undir meðallagi. Einnig er til fólk sem þjáist af geðrænum truflunum alvarlegs eðlis, en margir úr þessum hóp geta náð sér, ef þeir hafa eiginleika til að vera heiðarlegir. Sögur okkar sýna í stórum dráttum hvernig við vorum, hvað gerðist, og hvernig við erum núna. Sért þú viss um að þú viljir eiga hlutdeild í því sem okkur hefur hlotnast og ert reiðubúinn til að ganga eins langt og þarf til þess - þá ertu reiðubúinn að stíga ákveðin spor.

„Okkur hraus hugur við sumum þeirra. Við héldum að við gætum fundið auðveldari og þægilegri leið. En það gátum í við ekki. Við biðjum þig af dýpstu og einlægustu alvöru að ganga óhræddur ítarlega til verks strax frá byrjun. Sum okkar hafa reynt að halda í gamlar hugmyndir með þeim afleiðingum að árangurinn varð enginn, þar til við slepptum þeim alveg.“

„Minnstu þess að það er áfengi sem við erum að glíma við -- og það er lævís, óútreiknanlegur og voldugur andstæðingur. Hjálparlaust ráðum við ekki við það. En einn er það, sem allt vald er gefið, og það er Guð. Megir þú finna hann núna!“

„Allt hálf kák reyndist okkur gagnslaust. Við stóðum á krossgötum. Við fólum okkur skilyrðislaust vernd og umhyggju hans.  Hér eru Sporin sem við stigum…“

Sé gengið útfrá því að Bill hafi á endanum verið full sáttur með málamiðlunina, hafa hinar upphaflegu efasemdir hans með tímanum komið í ljós sem spádómur. Á þeim tíma, samt sem áður, var ekkert sem benti til þess að þessi eftirgefni við--einungis tillögur um leiðina til bata sem einu nálgunina--væri nokkuð annað en blessun fyrir samtökin.

Árin 1938 og 1939 þegar „The Big Book“ var í skrifum voru 100 meðlimir í samtökunum.  Þegar 1945 gekk í garð voru virkir meðlimir AA komnir upp í 13.000.  Aðalástæðan fyrir þessum mikla vexti var að Sporin eða prógrammið var uppskrift sem virkaði og það var mikil þörf fyrir það þarna úti meðal fólksins. Ameríka ungaði út miklum fjölda alkóhólista á þessum tíma.

Afar jákvæðar blaðaumsagnir með AA sögunni voru einnig meiriháttar þáttur í hinum tilkomumikla vaxtarferli.  Röð af áhugaverðum greinum um AA birtust haustið 1939 í Cleveland „Plain Dealer“.  Þessar greinar urðu til þess að fullt af nýjum AA félögum urðu til í Cleveland.  Þessi skyndilega útþensla var hin fyrsta áþreifanlega sönnun þess að AA hafði getuna til að vaxa upp í hreyfingu sem gæti orðið mjög mikil í umfangi.

Röð atburða á þessu tímabili er mikilvæg. „The Big Book“ kom úr prenti í apríl 1939, og „einungis tillögur um leiðina til bata“- nálguninni við Sporin var nú dreift í fyrsta skiptið. Nokkrum mánuðum síðar var „Plain Dealer“ greinin birt og AA-samtökin í Cleveland upplifðu nýja möguleika. Allt í einu varð það góð hugdetta að slaka aðeins  á þeirri hugmynd að allar grundvallarreglurnar skyldu iðkaðar alltaf af öllum félögunum en þetta hafði ekki verið gert áður þegar samtökin voru smærri,. Meiri og meir áhersla varð nú lögð á þá staðreynd að Sporin ætti að skoða einungis sem tillögur.

     Á þessum tíma og í þessum kringumstæðum, kom til framkvæmda „kaffiteríu-stællinn“, þ.e. „taktu-það-sem-þér-líkar-og-skyldu-restina-eftir“-nálgunin við Sporin. Þetta virtist virka.  Það kom í ljós að margir nýliðar gátu orðið ódrukknir og verið það án þess að tileinka sér prógrammið til fulls, þess prógramms sem hafði verið séð sem algjörlega lífsnauðsynlegt á fyrstu árum samtakanna. Það kom fram að verulegur fjöldi alkóhólista fór að sýna fram á að þeir gætu haldið sig frá áfengi með því einu að viðurkenna vanmátt sinn, einhverri vinnu með öðrum alkóhólistum og reglulegum heimsóknum á AA fundi.

Það er ekki þar með sagt að allir AA-félagar hafi byrjað að tileinka sér þessa kæruleysislegu nálgun við Sporin. Mjög margir héldu áfram að tileinka sér hið upphaflega prógramm. Með þessu fór í fyrsta skiptið að koma fram virkni annarra síður nákvæmnra aðferða og varð þróunin sú að þær urðu meira og meira áberandi eftir því sem tíminn leið.   

Í fyrstu virtist þetta sem óblandin blessun.  Eftir allt saman þá var þeim sem óskuðu að iðka öll Sporin tólf, sem áður, frjálst að gera það. Þeir sem kusu að vinna með einungis nokkur Sporanna, héldu sér einnig ódrukknum.  Og AA hélt áfram að draga að sér fleiri og fleiri félaga og meiri og meiri gagnvirka viðurkenningu. Árið 1941, var grein Jack Alexander um Alcoholics Anonymous birt í „Saturday Evening Post“.  AA-meðlimir voru þá um 2000.  Á næstu níu mánuðum jókst meðlimafjöldinn um 400%.

Um þetta leyti fór að verða mögulegt að greina á milli þriggja mismunandi aðferða við vinnslu AA prógramsins, sem gjarnan voru skilgreindir sem „sterkt-kaffi“, „meðal-kaffi“, og „veikt-kaffi“ nálganir við AA-prógrammið.  Sterk AA-skilaboð var hin upprunalegi, óútþynnti skammtur af andlegum grundvallarreglum. Sterk-AA-skilaboð fólust í því að taka öll Sporin tólf og lifa eftir þeim.  Sporin stöðvuðust ekki við það að við viðurkenndum vanmátta okkar yfir alkóhóli, heldur héldu þess í stað strax áfram í þá átt að við létum vilja okkar og líf lúta handleiðslu Guðs. Sterkir AA-þátttakenndur fóru að iðka strangan heiðarleika í öllum málum.  Í stuttu máli, þá hófust þeir handa við að gera siðferðisleg reikningsskil, viðurkenna allar sínar röngu gjörðir við að minnsta kosti einn annan einstakling, koma skaðabótum við, þar sem þess var kostur, fyrir hinar röngu gjörðir, halda áfram að gera reikningskil, viðurkenna galla sína og gera reglulegar leiðréttingar, biðja og hugleiða daglega, fara á tvo eða fleirri AA fundi vikulega og vera virkir í tólfta Sporinu, færa boðskap AA til þeirra sem enn voru í vandræðum.

Miðlungs-AA-þáttakandi byrjaði venjulega með hvelli, svipað og hin sterki-AA-þáttakandi, nema að þeir fóru að hökta áfram eða fresta framkvæmdum eitthvað við þá hluta prógramsins sem þeim stóð stuggur af eða geðjaðist ekki að, mögulega Guðs Sporin eða reikningsskila-sporin, í samræmi við þeirra persónulegu veiku lund eða geðþótta. Eftir að hafa síðan verið ódrukknir einhvern tíma, fóru miðlungs-AA-þátttakendurnir að slaka á og koma sér vel fyrir við að iðka prógrammið, eitthvað á þessa leið: Einn AA fundur í viku; einstaka tólfta sporsvinna (látandi meira og meira hinum „nýju félögum“ það eftir); einhver vinna við Sporin (en ekki eins og í upphafi); minni og minni reikningskil (eftir því sem þeir urðu meira og meira „virtir“ af samborgurum sínum); einhver bæn og hugleiðsla var áfram iðkuð en lengur ekki á daglegum grundvelli (hafa ekki nægan tíma vegna vinnuálags, félagslegra verkefna og vegna annarra slíkra byrða sem komu með afturhvarfi til eðlilegs lífs).

Hinir veiku-AA-þátttakendur voru svo blandaður hópur. Það sem þeir áttu allir sameiginlegt var að þeir létu stóran hluta prógrammsins fullkomlega og varanlega fara fyrir ofan garð og neðan strax frá byrjun - stundum Guðs Sporin, stundum reikningskila Sporin, oft þó hvoru tveggja.  Hinir veiku-AA-þátttakendur notuðu gjarnan hugtök eins og: „Allt sem þú þarft að gera til að vera ódrukkin er að fara á fundi og taka ekki fyrsta sopann“. Flestir hinna veiku-AA-þátttakenda náðu árangri í að vera ódrukknir og sóttu fundi frekar stöðugt. Þar sem þeir voru lítið að iðka grundvöllinn, var edrúmennska þeirra og lífsafkoma, meira en hinna sterku- og miðlungs-AA-þátttakenda, háð stöðugum samskiptum við fólkið í AA.

Staðreyndin er sú að einungis hinir sterku-AA-þátttakendur voru að iðka prógrammið eins og það hafði verið sett fram í „The Big Book“. Sé það gefið að miðlungs- og veikir-AA-þátttakendur höfðu öll réttindi sem AA-félagar til að iðka grundvallarreglurnar á hvern þann máta sem þeim þóknaðist (að meðtöldu því að iðka varla nokkuð), þar sem Sporin voru „einungis tillögur“, þá var sú aðferð sem fyrstu félagarnir höfðu iðkað og sem var skráður í AA-bókina, leið hins sterka-AA-þáttakenda.

Miðlungs nálgun við prógrammið hefur verið, og er enn, raunverulega uppbyggjandi þáttur í bataáætlun AA, þar sem það gagnast sem tímabundin áfangi fyrir trega byrjendur.  Miðlungs-AA-kaffi er möguleiki sem gerir mörgum þeirra sem ekki eru nægilega sterkir í byrjun fyrir hið sterka-AA-kaffi, kleift að fóta sig í AA samtökunum til að byrja með.

Hins vegar getur miðlungs-AA-þátttaka orðið, og verður oft að, gildru. Þetta er ekki staður til þess að setjast að varanlega fyrir AA-félaga. Einstaklingar sem halda sig of lengi við miðlungs-AA-þátttöku, geta átt það á hættu að missa af því tækifæri að þroskast upp í sterka-AA-þátttöku og enda uppi með að síga niður í veika-AA-þátttöku.

Veik-AA-þátttaka hefur ekki hina bætandi eiginleika miðlungs-AA-þátttöku. Það er augljóslega í andstöðu við prógrammið eins og það er sett fram í „The Big Book“. Það er grundað á flatneskju og afneitun á því að vinna með hin ómissandi grundvallarlögmál endurhæfingarinnar. Veik-AA-þátttaka leiðir til uppgjafar og halda þeir sem hana kjósa áfram í uppgjöf gagnvart flestum henna Sporanna.  Þeir útvatna prógrammið þar til það er ekki lengur neitt prógramm í þeim skilningi sem fyrstu AA-félagarnir skyldu það.  Yfirgripsmeira, nákvæmara og betur lýsandi hugtak fyrir veika-AA-þátttöku er „flótta-útvatnað-athafnaleysis AA“, eða FÚA-AA í styttingunni.  Í gegnum árin hefur ákveðin þróun átt sér stað í AA-samtökunum hvað viðkemur vinsældum og viðurkenningu á STERKU og FÚA aðferðunum.

Á fyrstu árunum sem þeir birtust höfðu FÚA-AA-þátttakendurnir tilhneigingu til að verja og lofsyngja „sérleiðir“ sínar, jafnvel með því að hnýta í hina sterku-AA-þátttakendurna fyrir að vera stífa og með „ég-er-heilagri-en-þú“ framkomu. Hinir sterku-AA-þátttakendur voru aftur á móti meira afslappaðir, umburðarlyndari, síður þrætugjarnir og fóru síður í vörn. Eftir allt saman var þeirra leið öruggari þar sem hún byggðist á því að taka inn meira af „AA-lyfinu“. Það var augljóslega hin upphaflega og ekta aðferð sem AA-bókin staðfesti með svo mikilli mælsku.

Þessi stefnubreyting átti eftir að hafa mikil áhrif í hreyfingu sem þessari, þar sem hún stærði sig af því að leyfa alls kyns tjáningu og framkvæmdarstefnu. Hæstu raddirnar komu frá þeim sem voru á sérleiðunum og fóru þær með tímanum að hafa mestu áhrifin á nýliðana. „Flótta-útvatnað-athafnaleysis“-AA fór að vera „innleiðin“, leið framtíðarinnar: Þróunin varð sú að sterk-AA-þátttaka varð með tímanum, ekki alstaðar en víða, eitthvað þungmelt og leiðinlegt og jafnvel eitthvað úrelt og gamaldags.

Með þessu hafði FÚA-AA á vissan hátt sannað að Bill og fyrstu hundrað AA-félagarnir hefðu haft rangt fyrir sér. Í kynningu Sporanna tólf, er yfirlýsingin: „Við héldum að við gætum fundið auðveldari og þægilegri leið. En það gátum í við ekki ... “ ótvíræð staðfesting þess að það væri nauðsynlegt að iðka öll Sporin. Hins vegar tókst FÚA-AA-þátttakendunum sem iðkuðu nánast engin Spor, að vera ódrukknir.  Þeir höfðu fundið auðveldari og þægilegri leið. Þegar hugað er að okkar mannlega eðli, þá var það óhjákvæmilegt að hin síður kröfuharða, miðlungs-til-veika aðferð, myndi vaxa að vinsældum, þar sem aftur vinsældir hinnar eldri og strangari leiðar myndi hnigna.  Hver vill gera hlutina eftir erfiðu leiðinni þegar þess er ekki þörf?  Hver vill aka bifreið með handskiptingu þegar samskonar bíll með sjálfskiptingu kostar 100.000 krónum minna?

AA hefur nú verið við lýði í meira en sextíu og sex ár.  Eigi að síður er enn talað um þýðingu þess að vinna öll Sporin og iðka strangan heiðaleika í öllum okkar málum.  Staðreyndirnar eru hins vegar þær að einungis fáir dýrmætir AA-félagar halda áfram að reyna af alvöru og stöðugt að FRAMKVÆMA þessa hluti á dagsgrundvelli, ekki bara rétt eftir fyrstu mánuði edrúmennsku þeirra í samtökunum.

Þeir sem halda áfram að iðka sterka-AA-þátttöku þurfa að fara varlega þegar þeir tala um iðkun sína á AA fundum. Á mörgum stöðum er of mikið og of alvarlegt tal um Guð ekki vel séð. Hið sama gildir um allt tal viðkomandi játningum, skaðabótagjörðum og ströngum heiðarleika, sérstaklega þar sem það hefur áhrif á svo erfiða og viðkvæma þætti lífsins eins og atvinnuumsóknir, skattframtöl, viðskiptasamninga og kynlífs- samskipti.

En ef nú veik-AA-þátttaka virkar, ef hún stuðlar að bata, hvað er þá athugavert við það? Er þetta kannski tilfellið þar sem hálfkák reynist vera máttugra en bókstafsfylgni?  Hví skyldi þá einhver standa í þeirri óþarfa fyrirhöfn að iðka sterka-AA-þátttöku?  Fyrir því liggur ein mjög góð ástæða. Veik-AA-þátttaka stuðlar að mikið minni breytingum í lífi einstaklingsins en sterk-AA-þátttaka gerir. Í mörgum tilfellum eru hinar tiltölulega yfirborðskenndu breytingar ekki nægjanlegar til að rjúfa hegðunarmunstur alkóhólismans.  Í mörgum öðrum tilfellum leiðir það til þess sem virðist vera bati, sem síðan endist ekki, en fyrr eða síðar leiðir til afturhvarfs til drykkju.

Hið upphaflega markmið AA, og það sem stofnendurnir miðuðu prógramminu að, var ekki bara edrúmennska. Það hefði verið hin skynsamlega leið, raunsæis-markmiðs fórnin. Nei, stofnendur AA voru menn sem hrifust áfram af innblæstri.  Þeir komu að vandamálinu sem menn undir handleiðslu.

Leið skynseminnar hafði þegar verið margreynd og brugðist jafn oft. Ef þú bindur takmark drykkjumannsins bara við það að vera ódrukkinn, virkar það ekki, „Hvers vegna ertu ekki bara góður drengur, notar viljakraft þinn og hættir að drekka?“. Sú uppgötvun sem hrinti AA af stað í byrjun var það að ef skjóta ætti alkóhólistanum einhvern veginn inn í ástand langt framar neyslustöðvuninni einni saman, ef hann ætti að ná raunverulegri andlegri framfararbreytingu, algjörlega nýjum viðhorfum og tengslum við Guð, þá myndi varanleg neyslustöðvun af sjálfsdáðum birtast sem blessunarríkur lífgefandi viðbótarávöxtur.  Þannig hafði það gerst með Bill.  Þannig hafði það gerst með dr. Bob.  Þannig hafði það gerst með flesta hinna fyrstu hundrað meðlimi.  Þannig töldu höfundar „The Big Book“ að það yrði að gerast með alla.

Upphaflega var tólfta Sporið skrifað svona: „Eftir að hafa öðlast andlega reynslu sem afleiðingu þessara Spora, reyndum við að flytja öðrum alkóhólistum þennan boðskap og fylgja þessum meginreglum í lífi okkar og starfi“. Hinar tvær lykil setningar voru „andleg reynsla“ og „sem afleiðing þessara Spora.“ Álitið var að: engin andleg reynsla--þýddi enginn bati. Það var einnig álitið að ekki væri um að ræða fjölda af mismunandi niðurstöðum við að vinna Sporin; það væri aðeins ein niðurstaða--„niðurstaðan“--og hún var andleg reynsla. Fyrir hina fyrstu félaga, þýddi andleg reynsla það að Guð hefði gripið inn í líf þeirra, beint og áþreifanlega, og snúið því við.

Einhvern tímann milli 1939, þegar „Plain Dealer“ greinin var birt, og 1941, þegar  Alexander greininn birtist í „Post“, áttu meiriháttar heimspekilegar afstöðubreytingar sér stað í samtökunum. Á þeim tíma sem þær áttu sér stað varð enginn í AA mikið var við að þetta væri að eiga sér stað, og fram til þessa dags hefur sú þróun sem þarna hófst verið nánast algjörlega óstaðfest vítt og breitt í samtökunum. Það sem breyttist var hvar áherslurnar voru; hvort þær voru á bata reglurnar annars vegar eða bata samkenndina innan  AA, hins vegar.

Fram til 1939, var AA lítil óþekkt samtök sem sýnt höfðu árangur, þó hann væri stórkostlegur náði hann einungis til lítils hóps tilfella, sem enn höfðu ekki þreytt próf tímans. Endurhæfðir alkóhólistar í hinni ungu hreyfingu treystu hvor öðrum og unnu náið með hvor öðrum. Hér voru það samt grundvallarreglurnar sem framkölluðu hinar afgerandi breytingar á lífi þeirra. Hreyfingin sem slík var ekki nógu stór og nægilega vel grunduð til þess að hún gæti dugað sem einhliða stuðningur án einlægrar vinnu við Sporin.

Eftir að AA stækkaði, eftir að það öðlaðist alþjóðlega viðurkenningu fyrir árangur sinn, varð nýtt tengslaform mögulegt, sem áður hafði ekki verið valkostur um og sem stofnendurnir höfðu raunverulega ekki sé fyrir. Það varð mögulegt fyrir alkóhólista að koma á fundi og verða ódrukkinn án þess að ganga í gegnum raunverulega andlega umbreytingu, einungis í gegnum stælingarferli eða með eftirlíkingum, með því að iðka eitthvað sem ekki var meira andlegt en lögmálið; „Þegar-þú-ert-í-Róm-þá-gerðu-eins-og-Róverjar-gera.“

Hér er lýsing á því hvernig „AA-með-stælingu virkar“. Nýliðinn var að gerast meðlimur í stórum árangursríkum félagskap, svipuðum og Lions, Rotary eða Kiwanis klúbbnum.  Einn af siðunum í þessum ákveðna klúbb var að meðlimirnir drukku ekki; þannig að ef nýliðanum líkaði við fólkið sem hann kynntist í AA og vildi halda sambandi við það, þá hætti hann að drekka. Hann sótti AA fundi og AA fólk varð að miðju félagslífs hans og frítímaiðju og hann hélst ódrukkinn, fremur á hópeflinu frekar en einhverju öðru.

Hið raunverulega eðli þessa greinilega og greinilega ekki andlega bata valkosts var aldrei hreinskilningslega skoðað og viðurkennt innan samtakanna. Í staðin var gerð tilraun til að víkka skilninginn á hugtakinu „andlegur“ þannig að það taldi til báða hópa endurhæfðra alkóhólista: Annars vegar þeirra alkóhólista sem urðu edrú í gegnum breytingar, þ.e. þeirra sem með tilstilli Sporavinnu sinnar höfðu upplifað andlega reynslu og orðið gjörbreyttir einstaklingar og lögðu sig fram við að endurnýja líf sitt og viðhorf. Hins vegar þeirra alkóhólista sem urðu edrú-í-gegnum-eftiröpun. Þeir héldu nánast áfram að vera sami einstaklingurinn og þeir höfðu verið áður en þeir komu til AA, nema að því undanskyldu að þeir höfðu gengið í nýja hreyfingu, öðlast nýjan hóp vina og hætt að drekka í samræmi við þeirra nýja félagslega umhverfi.

Það er aðeins eitt hugtak sem hefur verið breitt í Sporunum tólf síðan „The Big Book“ var fyrst gefin út 1939. Hugtak þetta er „andleg reynsla“  í tólfta Sporinu.  Félagi í AA heimagrúppu minni, sem kom fyrst til samtakanna 1941, segir þannig frá þessu: „Þegar ég kom fyrst í samtökin þá var enn verið að tala um „andlega reynslu“.  Ári eða tveimur seinna byrjuðu þeir að kalla það „andlega vakningu“. Það var á þessum tíma sem hin opinbera útgáfa Sporanna var breytt í: „Eftir að hafa öðlast andlega vakningu sem afleiðingu þessara spora ... “.  Hugtakið andleg reynsla, sem hafði verið fullkomlega viðurkennt á fyrstu árunum þegar samtökin voru smærri og einvörðungu breytinga-viðmiðuð, fór að verða séð sem þröngt og fordómatengt gagnvart þeim sem náðu ekki eins sterkum grundvallar breytingum á persónuleika sínum sem var afleiðing „eftirhermu-viðmiðaðra-AA-iðkunar“, sem var að þróast í að verða meiriháttar bataleið innan AA.  Þetta leiddi til þess að útskýringarviðbæti var bætt við „The Big Book“, en hann hljóðar svona:

„Hugtökin „andleg reynsla“ og „andleg vakning“ eru notuð margsinnis í bók þessari en þau sýna við nánari lestur að þær persónuleikabreytingar er þarf til að framkalla bata frá alkóhólisma, hafa birst á meðal okkar í mörgum mismunandi myndum.

     Eigi að síður er það rétt að fyrsta útgáfa bókarinnar gaf mörgum lesendum þá mynd að persónuleikabreytingar þessar, eða trúarleg reynsla, yrði að vera skyndileg og tilkomumikil í eðli sínu. Okkur öllum til fagnaðar er þessi niðurstaða röng.

   Í nokkrum fyrstu köflunum er skyndilegum gjörbyltandi breytingum lýst. Þó það væri ekki ætlun okkar að skapa slíka mynd, hafa margir alkóhólistar eigi að síður dregið þá ályktun að til að fá bata yrðu þeir að öðlast tafarlausa og yfirþyrmandi „Guðsvitund“ sem þegar í stað leiddi af sér umfangsmiklar breytingar á tilfinningum og viðhorfum.

   Á meðal okkar hraðvaxandi meðlimafjölda af þúsundum alkóhólista eru slíkar umbreytingar, þótt þær séu algengar, á engan hátt reglan. Mest af þessari reynslu okkar er það sem sálfræðingurinn William James kallar „numið afbrigði“  þar sem hún þróast hægt yfir eitthvert tímabil. Mjög oft eru það að vinir nýliðans verða meðvitaðir um breytingarnar löngu áður en hann verður það sjálfur. Að lokum verður hann meðvitaður um að hann hefur tekið grundvallarbreytingum í viðbrögðum sínum til lífsins og að breyting þessi hefði varla getað verið framkölluð af honum sjálfum einum saman. Það sem oft á sér hér stað á fáum mánuðum gæti sjaldnast verið framkallað með áralangri sjálfsögun.  

   Með fáum undantekningum hafa meðlimir okkar fundið að þeir eru farnir að neyta úr áður óþekktri innri uppsprettu sem þeir þegar í stað tengja við sínar eigin hugmyndir um mátt æðri þeim sjálfum. Flest okkar skoða þessa meðvitund um mátt æðri okkur sjálfum, sem kjarna hinar andlegu reynslu okkar. Hinir trúaðri félagar kalla þetta „Guðsvitund“.

   Af mestu eindrægni viljum við segja að sérhver alkóhólisti sem hæfur er að horfast heiðarlega í augu við vandamál sín í ljósi reynslu okkar getur öðlast bata, að því tilskildu að hann loki ekki huga sínum fyrir öllum andlegum hugmyndum. Hann getur einungis verið yfirbugaður af hugarfari umburðarleysis eða fjandsamlegrar afneitunar.

Við höfum reynt að engin þarf að eiga í erfiðleikum með andlegu hlið prógrammsins. Fúsleik, heiðarleiki og opinn hugur eru undirstaða batans, en þetta eru ómissandi þættir“.

Þegar við berum saman þessa yfirlýsingu við kynninguna á Sporin í fimmta kaflanum, vekur mismunurin undrun. Fimmti kaflinn glymur af hrinum drynjandi staðfestinga þess að markmið prógrammsins sé líf sem sé gefið Guði og leiðin sé án nokkurs vafa andlegs eðlis.  Í hinum síðar birtum viðbæti er að finna nánast fullt fráhvarf frá hinni upphaflegu hugumstóru og ósjálfsmeðvituðu fagnaðarfullu Guðsskuldbindingu. Hin yfirlýsti tilgangur þessa viðbætis er að fullvissa fólk um að hinar andlegu breytingar sem fylgja AA batanum þurfa ekki að vera í formi skyndilegrar umbreytinga. Það var nauðsynleg að taka þetta fram og það var vel gert með þessu.

   Frekari athugasemd kom einnig fram, þó ekki beint, en með aðdróttunum og fólst hún í hinu sjálfsvarnarlíka skrefi til baka, nánast í formi afsökunarbeiðni á umræðu alls þess efnis sem hafði með trúarlega reynslu að gera. Var athugasemdin því þessi: Höfundar og útgefendur „The Big Book“, óopinberir talsmenn fyrir samtökin, eru að bregðast við breytingunum á AA bataþróuninni með því að lækka markmið hins andlega þröskulds samtakanna, gjörð sem ekki hefði verið hugsanlegt að menn hefðu dirfst að gera á fyrstu árum samtakanna en gátu nú, jafnvel fannst að þeim bæri skylda til, framkvæmt þar sem samtökin voru orðin stór og höfðu öðlast orðstý sem virðingarverð, skynsamleg og sanngjörn samtök. Staðreyndir stöðunnar í AA, sem leiddi til endurorðunnar Sporanna og innsetningu útskýringa viðbætisins við „The Big Book“, má taka saman þannig:

„Það er nú mögulegt að öðlast bata með einni af tveimur mögulegum leiðum í AA.  Möguleiki eitt er hin upphaflega, andlega reynsluleið, sem næst með því að vinna öll Sporin. Möguleiki tvö er leið Sporavinnu að hluta til, með aðaláherslu á traust í hinum félagslega samkenndarþætti samtakatengda lífs AA. Seinni aðferðin framkallar venjulega ekki andlega reynslu eins og sterk-AA-þátttaka með fullu prógrammi býður upp á. Hún brýtur einnig í bág við erfðavenju okkar um að við ættum alltaf að setja málefni og markmið ofar eigin hag. Það sem hins vegar styður þessa aðferð er að hún þarfnast minni skuldbindinga og minni vinnu, þarfnast minni endurskipulagningar á lífi einstaklingsins og hún hefur sannað sig sem nægileg í mörgum tilfellum til að framkalla varanlegt fráhald frá drykkju“. Engin slík yfirlýsing var nokkru sinni gerð og breytingin á hugtökum frá andlegri reynslu til andlegrar vakningar hafði þau áhrif að gera hið raunverulega eðli breytinga þeirra sem átt höfðu sér stað, óljóst og þokukennt í hugum manna.

Þetta var þó ekki mál sem hafði að gera með meðvitaða blekkingu af hálfu einhvers.   Það var einungis getuleysi til að sjá skiptinguna í tvær herbúðir þegar hún hafði átti sér stað. Það voru því auðveld mistök fyrir hvern þann sem lifði þennan kafla í sögu AA að sjá ekki þróun samtakanna í þessa átt, sambærilegt við getuleysi móðurinnar til að sjá vaxtarbreytingarnar á eigin barni. Í félagsskap sem var nánast framar öllu öðru tileinkaður viðleitni til að forðast hverskyns ágreining, var blinda á þennan klofning nánast óhjákvæmileg.

Ókosturinn við hina upphaflegu, ströngu, „sterks-kaffis-nálgun“ við AA prógrammið var að það þarfnaðist þess að nýjir félagar tækju dýfu inn í rótækt prógramm andlegra umbyltinga, stefna sem hefur aldrei í sögunni verið vinsæl meðal mikils fjölda fólks.  Hefði hin upphaflega stefna verið hinn eini valkostur, er ekki líklegt að AA hefði náð alþjóðlegum meðlimafjölda neitt í líkingu við þær u.þ.b.  3.500.000 sem hann er í dag.

Hin „veika-kaffi-nálgun“ hafði hins vegar enn alvarlegri innbyggða galla. Hin tiltölulega yfirborðskennda lífsstílsbreyting sem hún framkallar er nægileg til að þurrka suma alkóhólista. Hún dugar hins vegar ekki, hefur ekki virkni eða einfaldlega virkar ekki, fyrir mjög stóran hóp annarra alkóhólista. Þetta verður sérstaklega áberandi þegar kemur að hinum svokölluðu erfiðu tilfellu, alkóhólistum sem hafa orðið illilega fyrir barðinu á sjúkdómnum, líkamlega og andlega áður en þeir komu á sinn fyrsta AA fund, fólk sem reynt hefur verstu tegund alkóhólisma í gegnum meðfylgjandi lyfjamisnotkun, hvers kyns óeðli, glæpsamlegar og sjúklegar andlegar hneigðir eða geðveiki síkósuköst og eru síendurkomu menn, sem hafa þróað með sér ferli þar sem þeir hanga í AA ódrukknir einhvern tíma, en hverfa endurtekið aftur til drykkju. (Venjulega eru þessir síendurkomu alkóhólistar sem koma aftur og aftur til AA með síkópatískar hneigðir, en eru ekki viljugir eða hæfir til að vinna með grundvallarlögmál, eins og lögmál strangs heiðarleika.) Hin veika-AA-iðkun hefur lítið sem ekkert að segja fyrir þessa einstaklinga. Þeir geta ekki haldið sér ódrukknum með þessari aðferð.

Eigi að síður kemur fyrir að þessi erfiðu tilfelli rata inn í umhverfi þar sem er sterk AA-iðkun, og ekkert annað en sterk-AA-iðkun er til staðar, þá gerist það að margir þeirra verða hæfir um að ná varanlegri edrúmennsku. Stofnanir eins og „The East Ridge Community“ í New York fylki hefur unnið með hundruðum slíkra erfiðra tilfella í gegnum undanfarin ár.  Sterk-AA-þátttaka er fastur liður á matseðill East Ridge, sem hefur sýnt fram á yfir sjötíu prósent bataárangur með þessa svokölluðu AA-vonleysingja.  Engin árangur, breytist í árangur, með stærsta hluta þeirra þegar skipt er úr veikri-AA-iðkun í sterka-AA-iðkun.

Það er önnur ennþá lævísari ógnun byggð inn í veika-AA-iðkun. Í mörgum tilfellum bregst sá „bati“ sem framkallaður er með útvatnaðri nálgun við Sporin og heldur ekki út til lengdar. Það sem í byrjun leit út sem auðveldari og þægilegri leið við að halda ánægjulegri edrúmennsku, gaf stöðugt minnkandi nægjusemi, sem að lokum endaði í fullkominni stefnubreytingu og afturhvarf til alvarlegrar persónulegrar vanlíðunnar.  Lokaniðurstaðan kann að verða afturhvarf til virks alkóhólisma eða skammt handan við markalínu algjörs samanbrots. Hún getur þá leitt af sér hnignun niður í líf ósátts fráhalds frá alkóhóli sem er þjakað af hvers konar samsetningu af spennu, gremju, þunglyndi, áráttusjúku kynlífi og einni allsherjartilfinningu um tilgangsleysi lífsins.  Í öllu falli er þetta í lokaskilgreiningunni getuleysi til að uppskera ávexti AA prógrammsins; getuleysi til að ná bata. Fyrir marga leiðri það til þess að þeir taka eigið líf.

Tvær ógnvekjandi hneigðir er að finna í AA samtímans. Önnur er í átt til lækkandi heildarbata hlutfalls. Á fyrstu tuttugu árum samtakanna var áætlaður bataárangur þeirra sjötíu og fimm prósent.  Reynsla AA var að fimmtíu prósent þeirra alkóhólista sem komu til AA urðu edrú strax frá byrjun og héldust ódrukknir. Önnur tuttugu og fimm prósent áttu í  einhverjum vandræðum um tíma en urðu að lokum edrú varanlega og afgangurinn af tuttugu og fimm prósentum náði aldrei bata.  Síðan kom tímabil nokkurra ára þar sem AA höfuðstöðvarnar hættu að tala um sjötíu og fimm prósent bata árangur í hinum opinberu útgáfum sínum. Árið 1968, birti „General Service Organization“ (GSO) AA könnun sem sýndi sextíu og sjö prósent heildarbata niðurstöður. Samantekt alls þessa virðist vera að því stærra og eldra sem AA verður, hafa áhrif þess minnkað úr um þrem af fjórum niður í um tvo af þrem árið 1976.  Tveir af þrem var niðurstaðan 1976, nýjustu niðurstöður frá 1997 sína að hlutföllin hafa LÆKKAÐ mjög MIKIÐ og fyrir 1997 voru þau talinn 1 af 15, sem svarar til um 6.66% og er nú almennt talað um sem 5% til 10%.

Hin seinni óheillavænlega þróun í samtökunum er ekki staðfest með tölum, en hún er nægilega augljós fyrir hvern sem gefur gaum að AA sviðinu. Eftir því sem samtökin eldast í tíma, vex hluti „óld-tæmeranna“, alkóhólistum sem hafa verið edrú í tíu ár eða lengur. Með þessu vaknar spurningin um úthald þeirra í AA-samtökunum. Það er síður gleðileg staðreynd að vaxandi fjöldi þessara „óld-tæmera“ finnst gleðin vera að hverfa úr edrúmennsku þeirra og margir þeirra fara að leita í örvæntingu eftir leiðum til að ná aftur hinum gömlu töfrum edrú lífs, sem oft endar í blindgötum eins og sturluðum trúarhópum, hættulegum sálfræði tískufyrirbrigðum eða kemískum valkostum eins og sýru, stuðreykingum, róandi lyfjum og hvers konar hugbreytandi gleðipilluupplyftingu.  Alltof margir enda síðan uppi í því að fara að drekka aftur eða því sem er næstum jafn sorglegt, sökkva í örvæntingu og þunglyndi, fjandsamlega framkomu, undarleg hegðunarmunstur af einni tegund eða annarri, eða bara einfaldlega í niðurbrjótandi leiðindi.

Allt er þetta ónauðsynlegt. Hin hægt minkandi bataárangur samtakanna og „óld-tæmer blúsarnir“ þarfnast ekki flókinna og hugmyndaríkra lausna. Svarið liggur í afturhvarfi til hins upphaflega sterku-AA-iðkunar. Það kemur í ljós að mennirnir sem skrifuðu „The Big Book“ höfðu rétt fyrir sér eftir allt samann. Það er engin auðveldari og þægilegri leið. Sú aukna vinna og einurð sem til þarf við að vinna prógrammið til fulls skilar gífurlegum hagnaði. Hún gerir edrúmennskuna skemmtilega vegna þess að hún gerir edrúmennskuna ekki að tilganginum í sjálfum sér.  Það að lifa án áfengis er eitt og sér ófullnægjandi tilgangur í lífinu. Jafnvel máttur félagskapar edrú fólks sem dreift er um allan heim, getur eitt og sér einungis verið sem tímabundin og takmarkaður hemill á drykkjuskapinn fyrir flesta alkóhólista.

Meirihluti þeirra sem verða ánetjaðir er fólk með mistískar hneigðir og hungur í óþrjótandi sælukennd. Við leituðum þess í flöskum sem einungis er að finna í andlegri reynslu. AA virkaði fyrst og fremst vegna þess að Tólf Sporakerfi þess hefur virkni og leiðsögn til andlegrar reynslu. Vöxtur hreyfingarinnar gerði í fyrsta skiptið mögulegt nokkurs konar sníkjudýrasamvinnu þar sem hálfkæringsiðkendur og ekki-iðkendur hinna andlegu lögmála gátu nærst á styrk þeirra er farið höfðu í gegnum raunverulega andlega reynslu. Þegar þrír fjórðu aldarinnar var liðinn höfðu sníkjudýrin þegar mjólkað móðurdýrin af verulegum hluta lífskrafts þeirra.

Það er fremur seint tekið til við að kalla eftir því að snúið sé aftur til hinna upphaflegu leiðar, leiðina sem felst í einlægri iðkun alls prógrammsins. Eigi að síður er mikið líf enn í samtökunum og meiriháttar endurvakning er möguleg ef nægilega mörg okkar sjá stöðu okkar tímanlega og hættuna sem felst í henni. Hvað gera þarf er nægilega ljóst.  Það er skráð skýrt í fyrstu sjö kafla AA-bókarinnar. Þar sem þetta allt kemur saman, sérstaklega fyrir okkur gamlingjanna, er í viljanum til að halda áfram að iðka öll grundvallaratriðin í öllum okkar málum í dag, fremur en að setjast á sigursveig okkar og taka stefnuna í að vinna í prógramminu eins og við gerðum á þeim dögum, þegar við vorum á fyrstu vikum og mánuðum í edrúmennsku okkar.

Við megum ekki bregðast því að horfast hreinskilningslega í augu við þörfina til að breytast, þörfina til að endurtileinka okkur prógrammið.  Kæruleysi og sjálfsánægja með  staðfestan árangur okkar er okkar versti óvinur.  Ef við, sem félagskapur endurhæfðra ánetjunarsjúklinga, erum ekki viljug til að leiðrétta núverandi stefnu okkar, þá er útlitið nægilega augljóst.  Við komum til með að gefa upp á bátinn, á styttri tíma en öld, það sem hin Kristna kirkja hefur nú eitt tveimur öldum í að sýna mannkyninu. Það að jafnvel hinar bestu stofnanir mannsins hafa tilhneigingu til afturfarar með tímanum og að stærð andlegra samfélaga er alltof oft fengin með því að gefa eftir hvað við kemur grundvallarlögmálunum og með vaxandi aðskilnað frá hinum upphaflegu markmiðum og venjum.

Ég held lífi mínu fyrir tilvist AA.  Ég vona að við höfum framsýnina og auðmýktina til að breytast. Ég veit að við getum það ef viljinn er fyrir hendi. Eitt er hins vegar víst: Sporin tólf eru jafn fyllt andargift og hvetjandi, jafn hagnýt, jafn óumbreytanleg og jafn framkvæmanleg nú eins og þau voru þegar þau voru fyrst sett á blað fyrir sextíu og þremur árum.  (2002)